Torbalı'dan Dünyaya Kırmızı Altın: İhracatta 100 Milyon Dolar Hedefi

İzmir’in Torbalı ilçesinde Temmuz güneşiyle birlikte kızıla boyanan tarlalarda, dünyanın dört bir yanına gönderilecek kurutulmuş domatesler için hummalı mesai başladı. Türkiye, 2026 yılının Ocak-Haziran döneminde 91 ülkeye tam 18 bin 301 ton kurutulmuş domates ihraç ederek ekonomiye 60 milyon 989 bin dolarlık dev bir girdi sağladı. Ege İhracatçı Birlikleri verilerine göre, katma değeri her geçen gün artan bu üründe kilogram başına ortalama ihracat geliri 3,33 dolar seviyesine ulaştı.

Torbalı’nın Kurutulmuş Domatesi 91 Ülkenin Sofrasında

Türkiye'nin kurutulmuş domates üretiminde lokomotif görevi üstlenen İzmir, özellikle Torbalı hattıyla küresel pazarda belirleyici rol oynuyor. Yılın ilk yarısında gerçekleştirilen yaklaşık 61 milyon dolarlık ihracatın rotasına bakıldığında, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) 16 milyon 53 bin dolarlık payla ilk sırada yer alıyor. ABD'yi 8 milyon 864 bin dolarla İtalya ve 5 milyon 344 bin dolarla İngiltere takip ediyor. Bu üç dev pazara yapılan ihracatın toplamı 30 milyon 261 bin dolara ulaşarak, Türkiye’nin toplam kurutulmuş domates gelirinin yarısını tek başına göğüsledi.

Dünya genelinde yıllık 14 milyon tonu aşan domates üretimiyle Çin ve Hindistan’ın ardından üçüncü sırada yer alan Türkiye, ham maddeyi mamul maddeye dönüştürerek katma değeri yükseltiyor. Antalya ve Mersin ile birlikte üretimin ana merkezlerinden biri olan İzmir’de, taze tüketimin ötesine geçilerek hazırlanan kurutulmuş ürünler; makarna, pizza, salata, sos ve hamburger gibi pek çok gıdanın vazgeçilmez bileşeni haline geldi. Torbalı'daki tesislerde işlenen domatesler, Avrupa’dan Güney Amerika’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada talep görüyor.

15 Kilodan 1 Kiloya: Torbalı Tarlalarındaki Zorlu Mesai

Kurutulmuş domatesin tarladan sofraya uzanan yolculuğu, büyük bir emek ve sabır istiyor. Üretici ve ihracatçı Kemal Saygıner, sürecin zorluğunu rakamlarla gözler önüne seriyor. Saygıner’in verdiği bilgilere göre, 15 kilogram yaş domatesten ortalama sadece 1 kilogram kurutulmuş ürün elde edilebiliyor. Temmuz ayında hasat edilen ürünlerin kamyon ve traktörlerle kurutma alanlarına getirilmesiyle başlayan süreçte, işçiler her bir domatesi tek tek elleriyle ikiye bölüyor.

Müşteri taleplerine ve hedef pazarın kriterlerine göre tuzlanan veya kükürtlenen domatesler, İzmir’in kavurucu güneşi altında yaklaşık bir hafta boyunca bekletiliyor. Kuruma işlemi tamamlanan ürünler, modern işleme tesislerine nakledilerek temizleniyor, kalitelerine göre ayrıştırılıyor ve paketleniyor. Sipariş gelene kadar tazeliğini koruması amacıyla soğuk hava depolarında muhafaza edilen bu ürünler, İzmir Limanı üzerinden dünyaya açılıyor. Saygıner, sabahın ilk ışıklarıyla başlayan mesainin, bölge istihdamı için de hayati önem taşıdığını vurguluyor.

Abdulvahap Olgun: Hedefimiz 100 Milyon Dolarlık İhracat

Torbalı Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Abdulvahap Olgun, ilçenin kurutulmuş domates üretimindeki öncü rolüne dikkat çekerek 2026 yılı sonu için iddialı bir hedef açıkladı. Bu yıl tarlalarda ciddi bir ürün bolluğu yaşandığını belirten Olgun, "Yılın ilk yarısında 60 milyon dolar seviyesinde bir ihracatımız söz konusu. Yıl sonunda 100 milyon dolarlık ihracat hedefimiz var" dedi. Bu hedefe ulaşılması için yılın ikinci yarısında yaklaşık 39 milyon dolarlık ek ihracat yapılması planlanıyor.

Ürünlerin kullanım alanlarının genişlemesinin ihracat rakamlarına olumlu yansıdığını ifade eden Olgun, kurutulmuş domatesin küresel mutfaklardaki yerini şu sözlerle anlattı:

• İtalya: Dünyaca ünlü makarnalarda, pizzalarda ve özel soslarda Türkiye'den giden kuru domatesler kullanılıyor.
• ABD ve Brezilya: Özellikle hamburger tüketiminin yoğun olduğu bu ülkelerde kurutulmuş domates kullanımı hızla artıyor.
• Avrupa Pazarı: Salatalarda ve gurme şarküteri ürünlerinde Torbalı domatesi tercih ediliyor.

Bu gelişme, İzmir ekonomisi için stratejik bir öneme sahip. Torbalı ve çevre ilçelerdeki tarım işçisinden lojistik sektörüne kadar binlerce kişiyi doğrudan ilgilendiren bu ihracat başarısı, İzmir'in tarıma dayalı sanayideki gücünü bir kez daha kanıtlıyor. 100 milyon dolarlık hedefin gerçekleşmesi, bölgedeki yerel üreticinin gelirinin artması ve İzmir’in dünya gıda piyasasındaki "güvenilir tedarikçi" imajının pekişmesi anlamına geliyor.