Teos Antik Kenti'nde 2 Bin 200 Yıllık Sırlar Çözülüyor

Seferihisar Sığacık’taki Teos Antik Kenti’nde yürütülen kazı çalışmalarında, 2 bin 200 yıllık meclis binası ve antik dünyanın eğitim sistemini detaylandıran yazıtlar gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi adına 2010 yılından bu yana sürdürülen çalışmalarda, kentin siyasi, kültürel ve ticari geçmişine ait yeni veriler elde edildi.

Agoranın kuzeybatısında yer alan ve kentin en iyi korunmuş kamu yapılarından biri olan meclis binası, 800 kişilik kapasitesi ve 17 sıra oturma basamağıyla dikkat çekiyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. Musa Kadıoğlu, yapının yalnızca siyasi kararlar için değil, eğitim ve kültür faaliyetleri için de kullanıldığını belirtti. Roma döneminde eklenen sahne yapısı, binanın zamanla gösteri merkezine dönüştüğünü kanıtlarken, restorasyon sürecinin büyük bölümü 2026 yılında tamamlandı.

Antik Çağda Eğitim: En Yüksek Maaş Müzik Öğretmenine

Teos’taki kazılarda bulunan en dikkat çekici belgelerden biri, Polythros Eğitim Vakfı’na ait yazıt oldu. Yaklaşık 2 bin 200 yıl önce varlıklı bir Teoslu olan Polythros, 34 bin drahmi bağışlayarak özgür doğmuş kız ve erkek çocukların eğitimi için bir vakıf kurdu. Yazıtlardan elde edilen bilgilere göre antik kentteki eğitim düzeni şu şekilde işliyordu:

• Çocuklar okuma, yazma, dil bilgisi, edebiyat ve müzik dersleri alıyordu.
• Eğitim programında beden eğitimi ve savaş talimleri de yer alıyordu.
• En yüksek yıllık ücreti, telli çalgıları öğreten müzik öğretmenleri alıyordu.
• Öğretmenler arasındaki anlaşmazlıklarda 40 yaşın üzerindeki müdür yardımcısı hakemlik yapıyordu.
• Müzik ve temel bilgi sınavları meclis binasında, spor sınavları ise gymnasionda yapılıyordu.

Hadrian Dönemi ve Antinoos Portresi

2026 yılı kazı sezonunda Tanrıça Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde yapılan incelemelerde, Roma İmparatoru Hadrian’ın yakın çevresindeki Antinoos’a ait mermer bir portre bulundu. Prof. Dr. Kadıoğlu, normal insan ölçülerindeki bu portrenin Anadolu’daki benzer örnekler arasında nadir bir buluntu olduğunu vurguladı. Ayrıca tapınak çevresinde, daha eski yapılardan sökülerek temel taşı yapılmış 13 yeni yazıt ve kimliği henüz belirlenemeyen kişilere ait anıt kaideleri tespit edildi.

Teos’un siyasi ilişkileri, Seleukos Kralı III. Antiokhos’a ait mektuplarla da aydınlanıyor. MÖ 3. Yüzyılda kente özerklik ve vergi muafiyeti tanıyan kral, karşılığında bronz heykelinin meclis binasına dikilmesini ve her yıl mevsim meyveleriyle süslenmesini talep etti. Kentin diplomatik gücü, kamusal davalar için Miletos, Smyrna ve Mytilene’den yargıçlar davet etmesiyle de yazıtlara yansıdı.

360 Yıl Süren Tapınak İnşası

Antik dünyanın ünlü mimarı Hermogenes’e atfedilen Dionysos Tapınağı’nın, sanılanın aksine depremlerle yıkılıp yapılmadığı, 360 yıla yayılan bir süreçte genişletildiği anlaşıldı. MÖ 3. Yüzyılda küçük bir yapı olarak başlayan tapınak, İmparator Hadrian döneminde eklenen 6x11 sütun sırasıyla anıtsal formuna ulaştı. Tapınaktaki Dionysos heykelinin baş kısmından yola çıkan uzmanlar, heykelin orijinal boyunun yaklaşık 5 metre olduğunu tahmin ediyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Türk Tarih Kurumu’nun maddi destek sağladığı kazılar, Teos’un antik dünyadaki mermer ticaretindeki rolünü de ortaya koyuyor. Lucullus (Africano) mermeri olarak bilinen koyu renkli taşların Teos ocaklarından çıkarılarak Roma’daki önemli yapıların süslemesinde kullanıldığı belirlendi.