Karaburun'da Asırlık Çökertme Dalyan Avcılığı Yeniden Başladı

Karaburun'un Tepeboz kıyılarında, denizin ortasına dikilen iki dev direk ve ahşap gözetleme kulübeleri, Ege’nin en eski avcılık geleneklerinden birine ev sahipliği yapıyor. Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte kulübelerine çıkan balıkçılar, suyun altındaki ağların üzerinden geçecek kefal sürülerini beklemek için saatlerce sürecek sessiz bir nöbete başlıyor. Herhangi bir radar veya teknolojik cihazın kullanılmadığı bu yöntemde, balıkçının gözü sadece suyun rengindeki değişimde ve balığın hareketinde kalıyor.

Karaburun ve Foça Kıyılarında Dalyan Mesaisi

İzmir'in Yarımada bölgesinde Balıklıova'dan başlayıp Küçükbahçe'ye kadar uzanan kıyı şeridinde bugün aktif olarak 25 adet çökertme dalyanı bulunuyor. Bu geleneksel yöntemin bir diğer adresi ise 2 dalyan ile Foça kıyıları. Tepeboz Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Recep Haskan, bu avcılık türünün dünyada sadece bu bölgeye özgü olduğunu vurguluyor. Rumların yaşadığı dönemlerden bugüne, Cumhuriyet öncesinden miras kalan bu sistem, dededen toruna aktarılarak yaşatılmaya çalışılıyor.

Çökertme dalyanında avlanmak büyük bir sabır ve ekip çalışması gerektiriyor. Her dalyanda en az 2 veya 3 balıkçı görev yapıyor. Denizin içine dikilen direklere bağlanan ağların ipleri, kıyıdaki veya suyun içindeki gözetleme kulübesine çekiliyor. Gözcü, balık sürüsünün ağın tam üzerine girdiğini fark ettiği anda ipleri hızla çekerek ağı yukarı kaldırıyor ve balıkları içeride hapsediyor. Ardından küçük teknelerle ağın içine girilerek avlanan balıklar toplanıyor.

Mehmet Balıkçı: 15 Yaşından Beri Bu İşi Yapıyorum

Karaburun’da bu geleneği sürdüren isimlerden biri olan 43 yaşındaki Mehmet Balıkçı, mesleğin zorluklarını ve inceliklerini bizzat yaşıyor. Balıkçılık yapmadığı dönemlerde çiftçilikle geçimini sağlayan Balıkçı, bu işin kendisi için bir ata mesleği olduğunu belirtiyor. 15 yaşından beri gözetleme kulübesinde nöbet tuttuğunu anlatan Balıkçı, "Dededen babaya, babadan da bana geçti. Bu iş sadece sabırdır, gelip sabahtan akşama bekliyoruz" diyerek sürecin meşakkatini özetliyor.

Avcılıkta herhangi bir yem veya modern radar sistemi kullanılmadığını hatırlatan Mehmet Balıkçı, tamamen doğal bir süreç işlediğini ifade ediyor. Günlük av miktarının tamamen şansa bağlı olduğunu söyleyen Balıkçı, "Sadece kefal avlıyoruz. Günde 5 tane de gelebilir, 50 ya da 100 tane de gelebilir; bazen de hiç gelmeyebilir. Nasibimizde varsa tutarız, yoksa boş gideriz" sözleriyle geleneksel avcılığın felsefesini anlatıyor.

Asırlık Gelenek Ekonomik Nedenlerle Yok Olma Eşiğinde

Çökertme dalyan avcılığı, yılın belirli dönemlerinde yapılabiliyor. Ağustos, eylül ve ekim aylarının yanı sıra, kışın hava şartlarının uygun olduğu ocak, şubat ve mart aylarında ağlar denize iniyor. Ancak Tepeboz Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Recep Haskan'a göre, bu köklü gelenek son yıllarını yaşıyor. Haskan, geçmişle günümüzü kıyasladığında mesleğin bitme noktasına geldiğine dikkat çekiyor.

Ekonomik getirinin bir evi geçindirmeye yetmemesi, gençlerin bu zahmetli işe ilgi göstermemesine neden oluyor. "İşin sermayesi beklemek" diyen Haskan, balık popülasyonundaki azalmanın da süreci olumsuz etkilediğini belirtiyor. İzmir'in kültürel mirasının bir parçası olan bu yöntem, Karaburun ve Foça'daki birkaç gönüllü balıkçının çabasıyla zamana direniyor. Bu gelişme, özellikle Karaburun ve çevresinde butik balıkçılığın korunması ve yerel gastronomi kültürünün devamlılığı açısından kritik bir önem taşıyor.