İzmir'de Gıda Güvenliği İçin Yeni Dönem: 100 Bin Veriyle Plan

Tarihi Havagazı Fabrikası Kültür Merkezi’nde toplanan akademisyenler, kooperatif temsilcileri ve belediye bürokratları, İzmir’in "Gıda Sistemi Belgesi"ne son şeklini vermek üzere masaya oturdu. Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın öncülüğünde başlayan İzmir Gıda Sistemi Çalıştayı, kentin üretimden tüketime, dağıtımdan atık yönetimine kadar tüm süreçlerini dijital bir projeksiyonla mercek altına alıyor.

Çalıştayın açılışında İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Zeki Yıldırım, Genel Sekreter Yardımcısı Hakan Uzun ve belediyenin üst düzey bürokratları hazır bulundu. Kamu kurumu temsilcileri ile sivil toplum kuruluşlarının da katıldığı buluşma, kentin gıda krizine karşı direncini artırmayı hedefliyor. Başkan Tugay, Karşıyaka Belediye Başkanlığı döneminde başlattığı kentsel gıda stratejisini, şimdi 30 ilçeyi kapsayacak şekilde 4,5 milyon İzmirlinin sofrasına taşıyor.

İzmir'in Patates Paradoksu: 479 Bin Ton Üretim ve Koordinasyon Sorunu

Başkan Dr. Cemil Tugay, çalıştayda İzmir’in tarımsal potansiyeli ile mevcut plansızlık arasındaki çelişkiyi çarpıcı rakamlarla ortaya koydu. 2024 yılı verilerine göre İzmir’de 479 bin ton patates üretildiğini belirten Tugay, bu üretimin 58 bin tonunun diğer illere gönderildiğini, buna karşın İzmir’e dışarıdan 41 bin ton patates girişi yapıldığını açıkladı. Bu tabloyu "plansızlık ve koordinasyonsuzluk" olarak nitelendiren Tugay, üretici ile tüketici arasındaki zinciri güçlendirmenin İzmir ekonomisi için hayati önem taşıdığını vurguladı.

Kentin mekânsal planlama verilerini paylaşan Tugay, gıda sisteminin sadece tarımdan ibaret olmadığını söyledi. "Gıda çölleri" olarak tanımlanan, sağlıklı gıdaya erişimin imkansız olduğu bölgelere dikkat çeken Başkan, İzmir'in mahalle mahalle analiz edilerek sosyal adaletin sağlanması gerektiğini belirtti. Kent-Bölge Gıda Sistemi (City Region Food Systems – CRFS) yaklaşımıyla hazırlanan analizler, kentin hangi noktasında hangi gıdaya ihtiyaç duyulduğunu somut verilerle ortaya koyuyor.

Çocuklar ve Gıda Güvenliği Misyon Projesi Başladı

Çalıştayın en kritik başlıklarından birini, Türkiye genelindeki 19,5 milyon çocuğu doğrudan ilgilendiren beslenme sorunu oluşturdu. Başkan Tugay, 0-14 yaş grubundaki çocukların yetersiz beslenme nedeniyle kimyasal maddelere karşı daha savunmasız hale geldiğini hatırlattı. Bu riski azaltmak için İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde "Çocuklar ve Gıda Güvenliği Misyon Projesi" resmen hayata geçirildi. Özel bir misyon grubu, belediyeye ait kreşlerden yurtlara, yemekhanelerden toplu beslenme alanlarına kadar her noktada mutfak tekniklerini ve malzeme kalitesini denetleyecek.

Sağlık Dairesi Başkanlığı aracılığıyla halka rehber kitapçıklar dağıtılacağını duyuran Tugay, aşırı işlenmiş gıdalarla mücadele için bu yıl yoğun bir eğitim seferberliği başlatacaklarını açıkladı. Beslenmenin eğitimde fırsat eşitliği ve halk sağlığının ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade eden Tugay, çocukların zehirli kimyasallardan korunması için bilim destekli uygulamaların devreye alınacağını söyledi. Bu gelişme, özellikle İzmir'in dezavantajlı mahallelerinde yaşayan binlerce ailenin sağlıklı gıdaya erişim yükünü hafifletecek.

100 Bin Veriyle İzmir'in Dijital Gıda Haritası Çıkarıldı

İzmir Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanı Nehir Yüksel, hazırlık süreci tamamlanmak üzere olan belge için yaklaşık 100 bin verinin işlendiğini belirtti. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak hazırlanan haritalar sayesinde, İzmir'in üretim kapasitesinden atık yönetimine kadar tüm aşamaları izlenebilir hale getirildi. Yüksel, uluslararası iş birlikleri kapsamında Şubat 2026'da Milano Gıda Paktı'na üye olunduğunu ve Nisan 2026'da düzenlenen Gastronomi ve Gıda Konseyi toplantılarının çıktılarının bu çalıştaya temel oluşturduğunu aktardı.

Çalıştay kapsamında ele alınan stratejiler, halihazırda yürütülen projelerle de entegre edilecek. İZMAR tanzim satış mağazaları, Süt Kuzusu projesi, Kent Lokantaları, Bokaşi Kompostu, Üretici Pazarları ve Kent Bostanları, bu bütüncül sistemin birer parçası olarak yeniden yapılandırılacak. Tugay, "Üreticimizin emeğini, doğamızın varlığını ve her hemşehrimizin sağlıklı gıda hakkını koruyan İzmir için çalışacağız" diyerek yol haritasını netleştirdi.

Bu stratejik hamle, özellikle gıda enflasyonunun hissedildiği İzmir genelindeki dar gelirli aileler ve üretim maliyetleriyle boğuşan Menderes, Torbalı, Bayındır gibi tarım havzalarındaki yerel üreticiler için yeni bir dönemin kapısını aralıyor.