Tugay'dan COP31'de Avrupa'ya Üç Çağrı: İzmir'de Riskli Mahalleler

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, COP31 kapsamında Antalya'da düzenlenen oturumda Avrupa ülkelerine aşırı sıcaklarla mücadele için üç çağrıda bulundu: Kentlerin erken uyarı verilerine ve finansman kaynaklarına doğrudan erişimi sağlanmalı, Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı AB dışındaki kentleri de kapsamalı, iyi fikirler yatırımcıların finanse edebileceği projelere dönüştürülmeli.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31'inci Taraflar Konferansı kapsamında İrlanda-AB Pavyonu'nda gerçekleştirilen "Daha Sıcak Bir Dünyada Avrupa'yı Sağlıklı Tutmak: Sıcaklık Riskinden Sağlık Sistemlerinin Dayanıklılığına" başlıklı oturumda Tugay'ın yanı sıra Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi Program Yöneticisi Oliver Schmoll, Wellcome İklim ve Sağlık Politikaları Başkanı Arthy Hartwell ve Dünya Ekonomik Forumu Dirençli Sağlık Hizmetleri Direktörü Judith Moore da konuşma yaptı.

"Kentlerin de bir derisi var"

Aynı zamanda Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Başkanı olan Tugay, cerrahlık geçmişinden örnek vererek kentlerin ağaçlar, gölgelikler, su kaynakları ve yeşil alanlarla korunabileceğini söyledi. "Belediye başkanı olmadan önce cerrahtım. Tıpta çok erken öğrendiğimiz bir şey vardır: Deri, vücudumuzun en büyük organıdır ve sıcağa karşı ilk savunma hattımızdır. Deri işlevini yerine getiremediğinde bütün vücut risk altına girer. Kentlerin de bir derisi vardır. Ağaçlar, gölgelikler, su kaynakları ve yeşil alanlar. Ne yazık ki kentlerimizin pek çoğunda bu koruyucu tabaka giderek inceliyor" dedi.

Sıcak hava dalgalarını yalnızca çevresel değil, ekonomik ve toplumsal bir sorun olarak nitelendiren Tugay, kalp ve göğüs hastaları, yalnız yaşayan yaşlılar, açık alanda çalışan işçiler, hamile kadınlar ve çocukların yüksek risk altında olduğunu belirtti. "Bu insanlar ilk olarak Avrupa Birliği kurumlarıyla ya da ulusal hükümetlerle karşılaşmıyor. Önce kentleriyle karşılaşıyorlar: Otobüs şoförüyle, ev ziyaretine gelen görevliyle, mahalledeki sağlık çalışanıyla… İşte bu nedenle sıcaklara hazırlık, sokaktan ve mahalleden başlayarak oluşturulmalıdır" diye konuştu.

Tugay, inşaat, tarım ve belediye hizmetlerinde çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesini istedi; otobüs durakları, yoğun yaya güzergâhları ve işlek sokaklara gölgelik ile su kaynakları yerleştirilmesi çağrısı yaptı.

İzmir95 ve Planlama Ajansı sıcaklıkla mücadelede kullanılacak

Tugay, İzmir'de yürütülen İzmir95 Erken Çocukluk Programı ile İzmir Planlama Ajansı'nın çalışmalarının sıcaklıkla mücadeleye uyarlanabileceğini anlattı. İzmir95 kapsamında gebeliğin yedinci ayından bebeğin bir yaşına gelmesine kadar ailelerin evlerinde ziyaret edildiğini hatırlatan Tugay, bu ziyaretlerin risk altındaki kişilerin belirlenmesi için önemli bir fırsat sunduğunu söyledi.

İzmir Planlama Ajansı'nın sıcaklık, gölgelik alanlar, yeşil örtü ve nüfus verilerini birlikte haritalandırdığını aktaran Tugay, "Böylece hangi mahallelerin desteğimize daha önce ihtiyaç duyduğunu belirleyebiliyoruz" dedi. İzmir'de önümüzdeki iki yıl boyunca sıcaklıklardan en fazla etkilenen ve kendilerini koruma imkânı en sınırlı olan mahallelere öncelik verilecek.

Geçtiğimiz ay İrlanda'nın Cork kentinde belediye başkanları ve bilim insanlarının katılımıyla İklim ve Sağlık Belediye Başkanları Zirvesi düzenlendiğini hatırlatan Tugay, Antalya'daki oturumun bu diyaloğu uluslararası iklim gündemine taşıdığını belirtti.

Üç temel talep ve uygulamadaki üç sorun

Avrupa Sıcak Hava Dalgaları Planı'na katkı sunmak amacıyla kentler adına üç talebini sıralayan Tugay, şunları söyledi: "Birincisi, kentlere kaynaklara ve erken uyarı verilerine doğrudan erişim imkânı sağlanması gerekiyor. İkincisi, sıcaklar sınır tanımadığı için planın Avrupa Birliği dışındaki kentlere de açık hâle getirilmesi önemli. Üçüncüsü şu: İyi fikirlerin kamu ve özel sektör yatırımcılarının finanse edebileceği projelere dönüştürülmesine yardımcı olmalısınız."

Erken uyarı sistemlerinin duyuru yapmakla sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Tugay, "Sıcaklık uyarısı verildiğinde serinleme alanları otomatik olarak açılmalı, çalışma saatleri uzatılmalı ve risk altındaki kişiler telefonla aranmalı" dedi. Önlemlerin bu yaz hayata geçirilebileceğini ifade etti.

Uygulamadaki üç temel sorunu kurumlar arası koordinasyon eksikliği, yerel yönetimlerin risk altındaki kişilere ilişkin verilere erişememesi ve finansmanın kısa vadeli kalması olarak sıralayan Tugay, "Meteoroloji uyarı yapıyor, sağlık sistemi hastaları tedavi ediyor, belediyeler ise sokakları yönetiyor. Ancak çoğu zaman bu üçü arasında gerekli koordinasyon sağlanamıyor" ifadelerini kullandı.

Yalnız yaşayan yaşlılar ve yoksullar belirleniyor

Sıcak hava dalgalarının ekonomik ve toplumsal maliyetinin ölçülmesi için yerel ölçekte veri toplanması gerektiğini belirten Tugay, İzmir'de özellikle yalnız yaşayan yaşlıların tespit edilerek kendilerine ulaşılmaya çalışıldığını anlattı. Yoksulluk koşullarında yaşayan vatandaşların ev koşulları, elektrik ve gıdaya erişimleri açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Tugay, kentteki su kaynaklarının da düzenli olarak izlenmesi gerektiğini vurguladı. "Bu bilgiler bizim için çok önemli. İleride yaşanabilecek sıcak hava dalgalarına karşı bizi hazırlayacak. Bu verilerden hareketle bir plan oluşturmalı ve sıcak hava dalgası kaynaklı krizlere hazırlıklı olmalıyız" dedi.

Belediye başkanlarının aşırı sıcakları bir halk sağlığı sorumluluğu olarak ele alması gerektiğini söyleyen Tugay, kentlerde oluşturulacak ortak kullanım alanlarının yalnızca gölge ve serinleme değil, sosyal ihtiyaçlara da yanıt vermesi gerektiğini belirtti. Konuşmasını, "İklim mücadelesinin başarısı, korunan hayatlarla ve azaltılan eşitsizliklerle ölçülmelidir" sözleriyle tamamladı.