İzmir'in Kültür Rotası Havagazı'nda Çizildi

Alsancak'taki Tarihi Havagazı Fabrikası Kültür Merkezi, İzmir'in önümüzdeki yıllardaki kültürel kimliğini şekillendirecek tarihi bir zirveye ev sahipliği yaptı. İzmir Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde 7-8 Mayıs tarihlerinde düzenlenen "İzmir Kültür Konuşuyor" başlıklı İzmir Kültür Politikaları Çalıştayı, kentin kültürel mirasını dijitalleşme ve sürdürülebilirlik ekseninde yeniden tanımladı. Akademisyenlerden sivil toplum kuruluşu temsilcilerine, bürokratlardan iş dünyasına kadar geniş bir yelpazede katılımcının yer aldığı oturumlarda, İzmir'in sadece bir sanat şehri değil, demokrasi ve ekoloji ile harmanlanmış bir kültür ekosistemi olduğu vurgulandı.

İzmir Kültür Politikaları İçin 6 Temel Eksen

Çalıştayın merkezinde, İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Politikaları Belgesi Taslağı yer aldı. Bu taslak metin, kentin kültürel geleceğini altı temel ilke üzerine inşa ediyor. Prof. Dr. Pınar Okyay tarafından açıklanan bu eksenler; kültürü bir hak olarak tanımlayıp erişimi artırmak, kurumsal kapasiteyi geliştirmek, kültür ekonomisi ve yaratıcı endüstrileri desteklemek, kültürel mirası koruyarak yeniden işlevlendirmek, iklim krizi ve ekoloji ile uyumlu politikalar üretmek ve son olarak dijitalleşme ile yeni teknolojileri sürece dahil etmekten oluşuyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay, veriye dayalı yönetim anlayışının altını çizdi. Okyay, "Kültür sadece sanat etkinlikleri demek değil; demokrasi, katılım, miras, yaratıcılık, çevre ve sosyal kapsayıcılık kavramlarıyla doğrudan ilişkili. İzmir’in kültür ekosistemiyle ilgili ciddi bir bilgi birikimine ulaştık. Bu taslak belge, katılımcıların öneri ve eleştirileriyle son halini alacak ve İzmir'in kültürel anayasası niteliği taşıyacak" sözleriyle sürecin şeffaflığına dikkat çekti.

Küresel Vizyon ve İzmir'in Liderlik Rolü

Zirvede söz alan uluslararası temsilciler, İzmir'in dünya ölçeğindeki konumuna vurgu yaptı. UCLG Kültür Komitesi Koordinatörü Dr. Jordi Pascual, İzmir'in önce bir pilot şehir, ardından da lider şehirlerden biri haline geldiğini belirtti. Pascual, İzmir'in UCLG Komitesi'nde Türkiye başkan yardımcılığı görevini yürüttüğünü hatırlatarak, yerel yönetimlerin barış ve insani kalkınma temelinde hakları korumasının önemine değindi. UCLG-MEWA Genel Sekreteri Dr. Mehmet Duman ise kültürün sürdürülebilir şehirlerin inşasında temel bir unsur olduğunu, festivallerin yerel yönetimlerle birlikte ülke geneline yayılması gerektiğini ifade etti.

UNESCO Türkiye Kültürel İfadelerin Çeşitliliği İhtisas Komitesi Üyesi Doç. Dr. Erman Demir, "Kültür bir kalkınma aracıdır" diyerek önemli bir uyarıda bulundu. Demir, kültürün kalkınma aracı olarak görülürken sadece ticari bir boyuta indirgenmemesi gerektiğini, sabırlı ve paydaşlarla ortak akıl yürüten politikaların şart olduğunu söyledi. ICOMOS Türkiye Milli Komitesi Genel Sekreteri Doç. Dr. Koray Güler ise kültürel miras üzerindeki "aşırı turizm" ve "ticarileşme" baskısına dikkat çekerek, ekonomik kaygıların özgünlüğe zarar vermemesi gerektiğini vurguladı.

Verilerle İzmir: İstanbul ve Ankara'nın Önünde

Çalıştay kapsamında düzenlenen "Verilerle İzmir’in Kültür Ekosistemi" oturumunda çarpıcı istatistikler paylaşıldı. İzmir Ekonomi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Şebnem Gökçen ve İzmir Katip Çelebi Üniversitesi’nden Dr. Bengi Polat, kentin kültürel röntgenini çekti. Yapılan analizlere göre İzmir, müze ziyareti ve kültürel etkinliklere katılım oranlarında İstanbul ve Ankara gibi metropolleri geride bırakmayı başardı. Ancak Dr. Bengi Polat, bütçelerden kültüre ayrılan payın düştüğüne ve bazı ilçelerde kültürel yatırım eksikliği yaşandığına dair kritik bir uyarıda bulundu.

İzmir'deki kütüphaneler, ören yerleri, sanat kurumları ve dijital dönüşüm süreçlerinin tek tek ele alındığı sunumlarda, kentin kültürel üretim sürecinde İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin belirleyici rolü tescillendi. Tiyatronun yayılımı ve müzelere olan talebin artışı, İzmirli sanatseverlerin potansiyelini bir kez daha ortaya koydu. Tematik masa toplantılarıyla sona eren çalıştayın ilk günü, kentin her bir sokağının kültürel bir üretim alanına dönüşmesi hedefini güçlendirdi.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu çalıştay, İzmir'in sadece yaz aylarında turizmle anılan bir şehir olmaktan çıkıp, yılın 12 ayı yaşayan bir kültür başkenti olma vizyonunu perçinliyor. Özellikle Bornova, Buca ve Karşıyaka gibi öğrenci nüfusunun ve kültürel hareketliliğin yoğun olduğu ilçelerde, bu yeni politikaların doğrudan etkisi görülecek. Yerel yönetimlerin kültürel bütçeyi daha etkin kullanması, dijitalleşme sayesinde Konak'taki bir serginin Bergama'daki bir gence ulaştırılması ve kültürel mirasın korunması, İzmir ekonomisine doğrudan katkı sağlayacak. Bu gelişme, kentin 30 ilçesindeki kültürel erişim adaletsizliğini gidermek adına atılmış en somut adımdır.