Egeli İhracatçılardan Ankara Çıkarması: Hedef 10...
Hayrettin Uçak, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a sunduğu raporla ihracattaki kota ve vergi engellerinin kaldırılmasını, 10 milyar dolarlık hedefe odaklanılmasını istedi.
Ege’nin bereketli topraklarından dünyaya açılan yaş meyve sebze ihracatçıları, 10 milyar dolarlık dev hedef için Ankara’da Ticaret Bakanlığı’nın kapısını çaldı. Türkiye Meyve Sebze Mamulleri İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Hayrettin Uçak, sektörün önündeki kota ve gümrük vergisi engellerini içeren kapsamlı dosyayı Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat’a bizzat sundu.
İhracat Hedefinde 10 Milyar Dolar Rotası
Türkiye’nin tarımsal ihracat gücünü temsil eden Hayrettin Uçak, 2025 yılı itibarıyla 6,3 milyar dolar seviyesinde olan yaş meyve sebze ve mamulleri ihracatını kısa sürede 10 milyar dolara taşıyacak altyapıya sahip olduklarını vurguladı. Bakan Bolat ile yapılan görüşmede, bu büyük sıçramanın gerçekleşmesi için özellikle Avrupa Birliği ve çevre ülkelerdeki ticari engellerin aşılması gerektiği masaya yatırıldı. Uçak, ambalajlı ve katma değerli ürünlere yönelik verilen Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) ödemelerinin yeniden devreye alınmasının, Türk firmalarının uluslararası rekabette elini güçlendireceğini belirtti.
Sektörün 2026 yılı hedefleri de rakamlarla ortaya konuldu. 2026 yılının ilk beş ayında, ihracatın yüzde 18 artışla 2 milyar 384 milyon dolardan 2 milyar 815 milyon dolara yükselmesi, üreticinin ve ihracatçının moralini yükseltti. Hava koşullarının üretime olumlu yansımasıyla birlikte, 2026 yılının tamamında 7,5 milyar dolarlık bir hacme ulaşılması öngörülüyor. Ancak asıl hedef olan 10 milyar dolar için kotaların esnetilmesi şart görülüyor.
Kuru Domates ve Salçada AB Kotası Çıkmazı
Türkiye’nin dünya liderliğine oynadığı kuru domates sektöründe, Avrupa Birliği’nin uyguladığı 8 bin 900 tonluk kota en büyük engel olarak görülüyor. Hayrettin Uçak, Türkiye’nin kuru domates ihracatında İtalya’nın ardından dünya ikincisi olduğunu hatırlatarak, mevcut kotanın artık ticaretin doğal akışına yetmediğini ifade etti. Geçmiş yıllarda 5-6 ayda dolan bu kotanın, günümüzde Ocak ayı içerisinde tükendiği gerçeği, ihracatçının önünü tıkıyor. 2025 yılında 189 milyon dolarlık kuru domates ihracatı gerçekleştiren sektör, AB kotasının en az 40 bin tona çıkarılmasını bekliyor.
Benzer bir sorun salça ihracatında da yaşanıyor. Türkiye’nin küresel pazarda çok güçlü bir oyuncu olduğu salça ürün grubunda, Avrupa Birliği tarafından uygulanan kotaların artırılması kritik önem taşıyor. Egeli ihracatçılar, bu kotaların güncellenmesi durumunda Ege Bölgesi’ndeki domates üreticilerinin de doğrudan kazanacağını ve ekim alanlarının genişleyeceğini öngörüyor.
Mısır ve Ukrayna Pazarlarında Vergi Engeli
Türkiye’nin yıllık 300 bin tonluk elma ihracat kapasitesine ulaştığı bu dönemde, Mısır pazarı stratejik bir öneme sahip. Hindistan’dan gelen yoğun talebin ardından Mısır’dan da ciddi bir talep artışı gözlemleniyor. Ancak Mısır’ın Türk elmasına uyguladığı yüzde 40 oranındaki gümrük vergisi, ihracatçıların rekabet şansını neredeyse yok ediyor. Uçak, bu verginin düşürülmesi için iki ülke arasında acil müzakere yapılması gerektiğini Bakan Bolat’a iletti.
Ukrayna pazarında ise domates ihracatçılarını zorlu bir süreç bekliyor. Halihazırda uygulanan yüzde 10’luk gümrük vergisine ek olarak, 22 Temmuz 2025 tarihinden itibaren yüzde 25’ten başlayan oranlarda anti-damping vergileri gündemde. Hayrettin Uçak, Ukrayna hükümetinin aldığı bu kararın haksız olduğunu ve Türk domatesinin bu pazardaki varlığını koruması için devletler bazında girişimde bulunulması gerektiğini vurguladı.
İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu gelişmeler, Türkiye’nin tarımsal ihracat üssü olan İzmir ve çevresindeki binlerce üreticiyi doğrudan etkiliyor. Özellikle Torbalı, Bergama, Menemen ve Menderes ovalarında üretilen domateslerin dünya pazarına engelsiz ulaşması, İzmir ekonomisine milyonlarca dolarlık ek girdi sağlanması anlamına geliyor. Kotaların artırılması ve vergilerin düşürülmesi, İzmir Limanı’ndaki sevkiyat trafiğini hızlandırırken, bölgedeki tarıma dayalı sanayi tesislerinde yeni istihdam kapıları açacak. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın taleplere olumlu yaklaşması, önümüzdeki dönemde Ege Bölgesi’ndeki yaş meyve sebze işletmelerinin yatırım iştahını artırabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kuru domates ihracatında Avrupa Birliği kotası neden sorun oluyor?
Avrupa Birliği, Türkiye'den ithal edilen kuru domatese yıllık 8 bin 900 tonluk bir sınır koymaktadır. Türkiye, dünya sıralamasında ikinci olduğu bu üründe, söz konusu kotayı artık yılın ilk ayında doldurmaktadır. Bu durum, yılın geri kalanında ihracatçıların yüksek vergilerle karşılaşmasına veya ticaretin durmasına neden olarak sektörün büyümesini engellemektedir.
Mısır ve Ukrayna pazarlarındaki vergi sorunları nelerdir?
Mısır, Türkiye'den giden elmalara yüzde 40 oranında yüksek bir gümrük vergisi uygulayarak Türk ihracatçısının rekabet gücünü kırmaktadır. Ukrayna ise mevcut yüzde 10'luk vergiye ek olarak, 22 Temmuz 2025'ten itibaren yüzde 25'ten başlayan anti-damping vergileri getirmeyi planlamaktadır. Her iki durum da Türk tarım ürünlerinin bu ülkelerdeki pazar payını ciddi şekilde tehdit etmektedir.
İhracatçıların 2026 yılı için belirlediği hedefler nelerdir?
İhracatçılar, 2026 yılının ilk beş ayında yakalanan yüzde 18'lik büyüme ivmesiyle birlikte yıl sonunda 7,5 milyar dolarlık bir hacme ulaşmayı hedeflemektedir. Eğer Ticaret Bakanlığı'nın girişimleriyle kotalar kaldırılır ve gümrük vergileri makul seviyelere çekilirse, orta vadede yaş meyve sebze ve mamulleri sektörü için 10 milyar dolarlık bir ihracat hedefi gerçekçi bir seçenek haline gelecektir.
Etiketler
