Yaş Meyve Sebze İhracatı 22 Yılda Üçe Katlandı

Ege İhracatçı Birlikleri’nin İzmir’deki merkezinden paylaşılan son veriler, Türkiye’nin yaş meyve sebze sektöründe son 22 yılda imza attığı devasa dönüşümü gözler önüne serdi. 2002 yılında 1 milyon 337 bin ton olan ihracat miktarı, 2024 yılı sonunda yüzde 175’lik rekor bir artışla 3 milyon 669 bin tona ulaşarak adeta üçe katlandı. İzmirli ihracatçıların lokomotifliğinde gerçekleşen bu büyüme, Türk tarım ürünlerinin dünya pazarlarındaki hakimiyetini perçinledi.

Üretim ve İhracat Rakamlarında Tarihi Rekor

Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği (EYMSİB) AR-GE biriminin TÜİK verilerinden derlediği rapora göre, Türkiye’nin tarımsal üretim ana omurgasını oluşturan 20 temel üründe büyük bir ivme yakalandı. 2002 yılında 34 milyon 292 bin ton olan toplam üretim, 2024 yılında yüzde 50’lik bir artışla 51 milyon 560 bin ton seviyesine kadar çıktı. Sektör, sadece üretmekle kalmayıp ürettiğini dünyaya satma noktasında da büyük bir başarı sergiledi. 2002 yılında üretimin sadece yüzde 3,8'i yurt dışına gönderilebilirken, 2024 yılında bu oran yüzde 7,1’e yükseldi.

Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, ihracatın üretimden çok daha hızlı büyüdüğüne dikkat çekti. Balık, "2002-2024 dönemine baktığımızda üretimimiz yaklaşık yüzde 50 artarken ihracatımız yüzde 175'in üzerinde büyüdü. Bu tablo, Türk yaş meyve sebze sektörünün sadece üretim yapan değil, aynı zamanda dünya pazarlarında güçlü bir şekilde rekabet eden bir yapıya kavuştuğunu gösteriyor" dedi. Başkan Balık ayrıca, 2025 yılında yaş meyve sebze ihracatının 3 milyar 704 milyon dolara ulaştığını, 2026 yılı hedeflerinin ise 4,5 milyar doları aşmak olduğunu müjdeledi.

Mandalina ve Elmada İnanılmaz İvme

Sektörün son yıllardaki en büyük kozu mandalina oldu. 2002 yılında 247 bin ton olan mandalina ihracatı, 2024 yılında 702 bin tona, 2025 yılında ise 1 milyon ton sınırına dayandı. Türkiye'de üretilen mandalinanın yüzde 45'i ihraç edilirken, bu kalemden tek başına 913 milyon dolarlık dev bir döviz geliri sağlandı. Elma tarafında ise durum daha çarpıcı bir hal aldı; 2002 yılında sadece 14 bin ton olan elma ihracatı, 2024 yılında 315 bin tona fırlayarak miktar bazında yüzde 2100 artış gösterdi. Elma ihracatından elde edilen gelir 190 milyon dolara ulaşırken, ortalama ihraç fiyatı da yüzde 43 oranında arttı.

Raporda yer alan diğer ürünlerdeki değişimler ise şu şekilde listelendi:

• Kivi: Üretim 23 yılda 36 kat, ihracat ise 401 kat arttı.
• Nar: Üretim 11 kat büyürken ihracat 19 kat yükseldi.
• Muz: Üretim 9 katın üzerinde artış gösterdi; ihracat 4 bin 679 ton seviyesine geldi.
• Çilek: İhracatta 400 katın üzerinde rekor bir büyüme kaydedildi.
• İncir: 2002'de ihracatı yok denecek kadar azken bugün 23 bin ton seviyesine ulaştı.

İklim Krizi ve Katma Değerli İhracat Hedefi

Sektörün önündeki en büyük engel olarak iklim değişikliği öne çıkıyor. 2025 yılında yaşanan don, kuraklık, aşırı sıcaklar ve düzensiz yağışlar nedeniyle üretimde yüzde 14’lük bir kayıp yaşandı ve toplam üretim 44 milyon 350 bin tona geriledi. Cengiz Balık, bu noktada su verimliliği ve modern sulama sistemlerinin hayati önem taşıdığını belirtti. Üretimdeki bu düşüşe rağmen katma değerin artması umut verici bir gelişme olarak kaydedildi. 2002 yılında kilogram başına 0,58 dolar olan ortalama ihraç fiyatı, 2024 sonunda 1,28 dolara yükseldi.

Başkan Balık, Türk ürünlerinin artık dünya pazarlarında daha değerli satıldığını vurgulayarak, "Bu değişim; ürünlerimizin kalite, gıda güvenliği ve uluslararası standartlara uyum açısından önemli bir seviyeye ulaştığını gösteriyor. Artık sadece daha fazla ürün satan değil, ürününü daha değerli satan bir sektör konumundayız" ifadelerini kullandı. Patates, kuru soğan, domates, hıyar, biber, karpuz, şeftali-nektarin, kayısı, kiraz, portakal, limon ve üzüm gibi ürünlerde de benzer bir kalite ve fiyat artışı odaklı strateji izleniyor.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu veriler, özellikle İzmir ve Ege Bölgesi ekonomisi için kritik bir öneme sahip. Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği'nin İzmir merkezli faaliyetleri, şehrin lojistik bir üs olma özelliğini güçlendiriyor. Menderes, Seferihisar ve Selçuk gibi ilçelerdeki narenciye üreticileri ile Bergama ve Kınık'taki sebze üreticileri, bu ihracat rekorlarının doğrudan paydaşı konumunda bulunuyor. İhracat birim fiyatlarının 1,28 dolara çıkması, İzmir Limanı üzerinden dünyaya açılan yerel üreticinin ve ihracatçının cebine daha fazla döviz girmesi anlamına geliyor.