Özgür Özel’in yeni partisine Hazine engeli: 90 vekil yetmiyor

CHP’den ayrılması beklenen 90 milletvekilinin Özgür Özel liderliğinde kuracağı yeni parti, TBMM’de grup kursa dahi 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası gereği Hazine yardımından mahrum kalacak. Ankara kulislerini hareketlendiren iddialara göre, yeni oluşumun Meclis’teki sandalye sayısı 100’ü aşsa bile devletten mali destek almasının önündeki en büyük engel sandıktan çıkan oy oranı olarak öne çıkıyor. Mevcut yasal düzenlemeler, milletvekili transferi yoluyla oluşan yeni yapıların seçim başarısı olmaksızın bütçeden pay almasına izin vermiyor.

2820 Sayılı Yasa Engeli: Hazine Yardımı İçin Yüzde 3 Şartı

Cumhuriyet’ten Merve Kılıç’ın aktardığı bilgilere göre, siyasi partilere yapılacak devlet yardımının kriterleri 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın ek 1’inci maddesinde açıkça belirtiliyor. Siyasi partilerin Hazine yardımından yararlanabilmesi için son yapılan milletvekili genel seçimine katılmış olmaları ve geçerli oyların en az yüzde 3’ünü almaları gerekiyor. Özgür Özel liderliğinde kurulacağı öne sürülen yeni parti, 14 Mayıs 2023 genel seçimlerine kendi adıyla katılmadığı için bu yasal haktan mahrum kalıyor. Meclis’te 20 milletvekiliyle grup kurmak veya 90’dan fazla sandalyeye sahip olmak, bu mali tablonun değişmesi için yeterli kriteri oluşturmuyor.

Yeni kurulacak partinin devlet yardımı alabilmesi ancak katılacağı ilk milletvekili genel seçiminde yüzde 3 barajını aşmasıyla mümkün olabilecek. Bu durumda dahi yardım ödemeleri, seçim sonuçlarının kesinleştiği dönemden sonraki ilk bütçe yılında başlayacak. Bu yasal süreç, yeni oluşumun ilk genel seçime kadar olan tüm faaliyetlerini tamamen kendi iç kaynaklarıyla finanse etmesini zorunlu kılıyor. Siyasi kulislerde, partinin bu süreçte üye aidatları, bağışlar ve yasaların izin verdiği diğer gelir kalemleriyle ayakta durmaya çalışacağı değerlendiriliyor.

2025 Yılı Hazine Yardımı Tablosu ve Partilerin Payları

2025 yılı bütçe gelirleri baz alındığında siyasi partilere aktarılan toplam Hazine yardımı yaklaşık 5 milyar TL seviyesine ulaştı. 14 Mayıs 2023 seçimlerindeki oy oranlarına göre Ocak 2025’te partilerin hesaplarına yatırılan yaklaşık tutarlar şu şekilde gerçekleşti:

• AK Parti: 2 milyar TL
• CHP: 1,44 milyar TL
• DEM Parti: 570 milyon TL
• MHP: 540 milyon TL
• İYİ Parti: 480 milyon TL

Bu rakamlar, Meclis’teki temsil gücünden ziyade seçim sandığından çıkan oy oranının mali karşılığını somut bir şekilde ortaya koyuyor. Özgür Özel’in kuracağı iddia edilen yeni parti, CHP’den 80-90 milletvekili transfer etse dahi, seçim performansı bulunmadığı sürece bu devasa bütçeden hiçbir pay alamayacak. Bu durum, yeni siyasi hareketin sadece siyasi değil, aynı zamanda ciddi bir finansal sınav vereceği anlamına geliyor.

Hazine Yardımı Sisteminin Tarihsel Gelişimi

Türkiye’de siyasi partilere yapılan devlet yardımı sistemi 1965 yılından bu yana pek çok değişikliğe uğradı. 1965 yılında ilk kez yasal zemine kavuşan sistem, 1971’de Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi ancak sonraki yıllarda yeniden yapılandırıldı. 1983 yılında yürürlüğe giren 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası ile esaslar netleşti. 1995 yılında yapılan Anayasa değişikliğiyle "yeterli ve hakça mali yardım" ilkesi anayasal güvence altına alındı. 2014 yılında yapılan kritik bir düzenleme ile Hazine yardımından yararlanmak için gereken oy oranı yüzde 7’den yüzde 3’e indirilerek daha geniş bir temsil alanı hedeflendi. Ancak tüm bu süreçlerde temel ölçüt, Meclis’teki milletvekili sayısı değil, partinin seçimlerde aldığı halk desteği olarak kalmaya devam etti.

İzmir Siyasetinde Dengeler Nasıl Değişecek?

Özgür Özel’in yeni parti hamlesi, Türkiye genelinde olduğu kadar İzmir siyasetinde de büyük bir sarsıntı yaratma potansiyeli taşıyor. İzmir, 28 milletvekiliyle TBMM’de en güçlü temsil edilen illerin başında geliyor ve bu vekillerin büyük çoğunluğu CHP çatısı altında görev yapıyor. Manisa doğumlu olan ve Ege siyasetinde güçlü bağları bulunan Özgür Özel’in kuracağı bir partiye İzmir milletvekillerinden katılım olması, kentteki yerel yönetim dengelerini ve parti içi hiyerarşiyi doğrudan etkileyecek. İzmirli seçmen için bu gelişme, sadece Ankara’daki bir bölünme değil, aynı zamanda İzmir Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerindeki siyasi ağırlık merkezlerinin kayması anlamına geliyor.

Hazine yardımı engelinin, yeni partinin İzmir’deki teşkilatlanma çalışmalarını nasıl etkileyeceği ise merak konusu. Devlet desteği olmaksızın İzmir gibi büyük bir metropolde örgütlenmek, yüksek maliyetli bir operasyonu beraberinde getiriyor. Bu gelişme, özellikle İzmir’deki CHP tabanını ve yerel siyasetin geleceğini yakından ilgilendiriyor.