İzmir Meslek Fabrikası'nda 'Vakıf' Krizi: Belge Yok, Tescil Var!

İzmir'in kalbi Konak'ta, tarihi Meslek Fabrikası binasının önünde yükselen "direniş" sesleri, mülkiyet tartışmasıyla yeni bir boyut kazandı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, eski Başkan Aziz Kocaoğlu, ilçe belediye başkanları ve sivil toplum kuruluşlarının başlattığı nöbet devam ederken; TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası'ndan (HKMO) sürece dair teknik ve hukuki bir "bomba" açıklama geldi.

"Vakıf Tarafından Yapıldığına Dair Belge Yok!"

TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Yedek Üyesi Ali Kemal Karayel, mülkiyetin tespiti konusunda yetkili meslek grubu olarak yaptıkları incelemeyi kamuoyuyla paylaştı. Karayel, binanın "Bayezid Baba Vakfı" adına tescil edilmesinin tamamen hukuka aykırı olduğunu savundu. Yapılan açıklamada, bir yapının Vakıflar Kanunu'nun 30. Maddesi kapsamında vakfa devredilebilmesi için o binanın bizzat vakıf yoluyla inşa edilmiş olması gerektiği hatırlatıldı.

Karayel, İzmir Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün Konak Tapu Müdürlüğü'ne yazdığı yazıda, binanın vakıf tarafından yapıldığını kanıtlayan hiçbir belge sunmadığını, sadece "yazılı talep" ile tescilin gerçekleştirildiğini vurguladı. Uzmanlara göre; önce tescil yapılıp sonra araştırma başlatılması, hukuk devletinin işleyişine aykırı bir tablo ortaya koyuyor.

İzmir'in Kurtuluş Şehitlerinin Kanı Bu Binada

Meslek Fabrikası sadece bir taş bina değil, İzmir'in kurtuluş mücadelesinin de sessiz tanığı. HKMO'nun açıklamasında binanın tarihi önemine şu sözlerle dikkat çekildi: "9 Eylül 1922 saat 09.30'da Tuzakoğlu Un Fabrikası'ndan (bugünkü Meslek Fabrikası) Türk süvarilerine ateş açılır. Konyalı Mehmet, Akşehirli Hakkı, Avanoslu Ahmet ve Balkan göçmeni Bergamalı Veyis burada ilk şehit düşen kahramanlardır." Bu tarihi bağlam, binanın İzmirliler için neden sadece bir "gayrimenkul" olmadığını açıkça gösteriyor.

1905'ten 2025'e: Adım Adım Mülkiyet Kronolojisi

Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, devlet arşivlerine dayanarak binanın gerçek mülkiyet geçmişini şu rakamlar ve tarihlerle açıkladı:

• 29.07.1905: İzmirli tüccarlar Yoan Tuzakoğlu ve Vasil İstefanidi, arsa üzerine un fabrikası yapmak için başvurdu.
• 06.07.1907: İnşaat ruhsatı verildi.
• 1908: Un fabrikası özel şahıslar tarafından ticari kazanç amacıyla inşa edildi.
• 1922: Yapı İzmir Belediyesi'ne geçti.
• 1926: Bina kamulaştırıldı ve uzun yıllar "Ekmek Fabrikası" olarak hizmet verdi.
• 28.11.1940: 2613 sayılı Kanun kapsamında yapılan kadastro çalışmasıyla İzmir Belediyesi adına tescil edildi.
• 02.10.2007: İzmir Büyükşehir Belediyesi "taviz bedeli" ödeyerek mülkiyet üzerindeki "mukataalıdır" şerhini kaldırdı.
• 08.10.2025: Bina, herhangi bir inşa belgesi olmaksızın "Bayezid Baba Vakfı" adına tescil edildi.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu mülkiyet savaşı, sadece bir binanın el değiştirmesi değil, İzmir'in yerel yönetim özerkliğine ve kentsel belleğine yönelik bir müdahale olarak yorumlanıyor. Meslek Fabrikası, bugün binlerce İzmirli gence iş kapısı açan eğitimlerin verildiği, Büyükşehir Belediyesi'nin en prestijli sosyal projelerinden biri. Binanın tahliye edilmesi, özellikle Konak ve çevresindeki mesleki eğitim süreçlerini sekteye uğratma riski taşıyor.

Şu anki tabloda; mahkemenin önce "tahliye durdurma" kararı verip, ardından Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün itirazıyla bu kararı kaldırması süreci daha da gerginleştirdi. Kaymakamlık tarafından gönderilen tebligatla binanın boşaltılması istenirken, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay ve beraberindeki heyetin "direniş nöbeti" İzmir halkının bu tarihi yapıya sahip çıkma iradesini temsil ediyor. Bu gelişme, İzmir'in kentsel mirasının korunması noktasında tarihi bir sınav niteliği taşıyor.