İzmir Körfezi İçin Bilimsel Reçete: Midye, Kil ve Bakteri...

Tarihi Havagazı Fabrikası’nda bir araya gelen dünyanın önde gelen bilim insanları, İzmir Körfezi’nin "ağır hasta" tablosunu değiştirecek biyoteknolojik ve doğal çözüm yollarını tek tek açıkladı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin “Sağlıklı Körfez” hedefi doğrultusunda düzenlenen Uluslararası İzmir Körfez Konferansı, ikinci gününde deniz tabanındaki kirlilikle savaşacak "doğal temizlikçileri" ve teknolojik müdahale yöntemlerini gündeme taşıdı.

İzmir Körfezi İçin Modifiye Kil ve Bakteri Formülü

Konferansın en dikkat çeken önerilerinden biri ABD ve Çinli uzmanlardan geldi. ABD Ulusal Zararlı Alg Patlamaları Ofisi Direktörü Prof. Dr. Donald Anderson, körfezdeki alg patlamalarının ardından deniz dibinde canlı yaşamının durma noktasına geldiğini vurgulayarak modifiye kil uygulamasının önemine dikkat çekti. Anderson, kilin çevreye zarar vermeden alg patlamalarını kontrol altına alabileceğini belirtti.

Çin Bilimler Akademisi’nden Dr. Isaac Yongquan Yuan ise bu yöntemin İzmir’deki somut sonuçlarını paylaştı. 2024 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi ile başlatılan iş birliği kapsamında yapılan uygulamada; mikroorganizma oranının yüzde 85 azaldığını, balık ölümlerinin durduğunu ve yaklaşık bir ay içinde suyun renginin normale döndüğünü açıkladı. Yuan, tek bir uygulamanın bile İzmir Körfezi'nde hızlı bir iyileşme sağladığını ifade etti.

İstanbul Üniversitesi’nden Prof. Dr. Gülşen Altuğ ise Marmara Denizi’ndeki müsilaj tecrübesini İzmir’e taşıdı. Altuğ, "İyi, kötü ve fırsatçı" olarak ayırdığı bakteriler arasından faydalı olanların zeolit aracılığıyla deniz dibine aktarılmasını önerdi. Bu yöntemle organik maddenin parçalanması hızlandırılarak ekosistem dengesi yeniden kurulabilecek.

Midyeler ve Deniz Hıyarları 'Doğal Temizlikçi' Olacak

Körfezin biyolojik yollarla temizlenmesi konusunda Ege Üniversitesi’nden uzmanlar somut bir yol haritası sundu. Prof. Dr. Aynur Lök, midye ve çift kabuklu canlıların adeta birer doğal filtre olduğunu hatırlatarak; bu canlıların ağır metalleri, mikroplastikleri ve inorganik maddeleri temizleyebileceğini söyledi. Lök, midyelerin hem kirlilik izleme hem de arıtma süreçlerinde aktif kullanılması gerektiğini savundu.

Deniz tabanındaki organik çökeltiler içinse Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon’dan "deniz hıyarı" önerisi geldi. "Deniz tabanının temizlikçileri" olarak bilinen bu canlıların, uygun alanlarda zenginleştirilerek ekosistemin dönüşümüne büyük katkı sağlayabileceği belirtildi. Japonya’dan Dr. Nobuharu Inaba ise deniz çayırları ve yosun yataklarının korunmasının sürdürülebilir temizlik için anahtar rol oynadığını vurguladı.

Oksijen Takviyesi ve Dere Ağızlarına Tampon Bölge Şart

Ege Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Nuri Azbar, körfezin mevcut durumunu "durumu ağır bir hasta"ya benzeterek, tek bir yöntemin yeterli olmayacağını, doğayla uyumlu ve sürekli bir oksijen desteğinin şart olduğunu belirtti. Prof. Dr. Göknur Şişman Aydın ise kirliliğin kaynağına inerek; Gediz dahil 25 havzada kirlilik sorunu olduğunu, dere ağızlarında besin yükünü tutacak tampon bölgeler ve mikroalg perdeleri kurulması gerektiğini ifade etti.

Konferansta ayrıca şu uzmanlar ve stratejiler öne çıktı:

• Prof. Dr. Ferdinand L. Hellweger (Berlin Teknik Üni.): Besin kirliliğinin toksik alg patlamalarını nasıl tetiklediğini modellerle anlattı.
• Prof. Dr. Keith Davidson (İskoçya): 2013'te 70 kişinin zehirlendiği örneğini vererek erken uyarı sistemlerinin ve devlet müdahalesinin şart olduğunu vurguladı.
• David Clıdence ve Prof. Dr. Richard Dick Speece: Düşük oksijen seviyeli su kütleleri için özel oksijen takviyesi stratejilerini paylaştı.
• Anita Flores Lenoro: Modifiye kil uygulamaları için kamu ve özel sektörün finansal iş birliği yapması gerektiğini belirtti.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu bilimsel seferberlik, özellikle Karşıyaka, Konak ve Bayraklı sahillerinde yaşayan İzmirlilerin yıllardır şikayet ettiği koku sorununun ve görüntü kirliliğinin çözümü için hayati önem taşıyor. İZSU, İZPA ve İZDENİZ iş birliğiyle hayata geçirilecek bu projeler, sadece çevre temizliği değil, aynı zamanda İzmir'in denizle olan bağını yeniden güçlendirecek bir ekonomik ve sosyal dönüşüm vaat ediyor. Körfezdeki iyileşme, Bornova ve Buca gibi iç ilçelerden denize ulaşan derelerin de ıslah edilmesiyle tüm şehre nefes aldıracak.