İzmir Körfezi 1,7 Metre Yükselebilir: Korkutan...

İzQ İnovasyon Merkezi’nin duvarlarına yansıyan bilimsel veriler ve risk haritaları, İzmir’in kıyı şeridinin gelecekte nasıl sular altında kalabileceğini tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Yaklaşık iki yıldır titizlikle yürütülen CRIZ-ERS Projesi’nin Kapanış Konferansı’nda paylaşılan sonuçlar, kentin sadece bir çevre sorunuyla değil, doğrudan bir varoluş mücadelesiyle karşı karşıya olduğunu kanıtladı. Uzmanlar, yüzyılın sonuna doğru İzmir Körfezi’nde su seviyesinin 1,7 metreye kadar yükselebileceği uyarısında bulundu.

Konferansın açılışında konuşan İzmir Planlama Ajansı (İzPA) Başkanı Prof. Dr. Koray Velibeyoğlu, iklim krizinin teknik bir meseleden öte toplumsal bir kırılma noktası olduğunu vurguladı. Velibeyoğlu, devasa altyapı yatırımlarının tek başına yeterli olmayacağını belirterek, çözümün merkezine "topluluk" kavramını koydu. İzmir’de 30 ilçeye yayılan Yurttaş Meclisleri üzerinden su, gıda ve enerji gibi hayati başlıkların doğrudan halkla birlikte ele alındığını hatırlatan Velibeyoğlu, ortak hareket etme kültürünün en az beton bariyerler kadar koruyucu olduğunu ifade etti.

İzmir Körfezi İçin En Kötü Senaryo: 1,7 Metre Yükselme

Proje kapsamında sunum yapan Dr. Çağrı Hasan Karaman, İzmir Körfezi’ndeki mareograf istasyonlarından alınan 25 yıllık verileri kullanarak çarpıcı bir projeksiyon sundu. Yapılan analizlere göre, 100 yıllık bir periyotta gerçekleşebilecek aşırı hava olaylarında deniz kabarması tek başına 70 santimetreye ulaşabiliyor. Buna iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselmesi de eklendiğinde, iyimser senaryolarda 60 santimetre, kötümser senaryolarda ise 80 santimetrelik ek bir artış bekleniyor.

Karaman, tüm bu risk faktörlerinin birleştiği en kötü senaryoda yüzyılın sonuna doğru su seviyesinin 1,7 metreye ulaşabileceğini belirtti. Bu durum, özellikle Kordon, Karşıyaka sahili ve Mavişehir gibi deniz seviyesine yakın bölgelerde yaşayan İzmirliler için hayati bir risk anlamına geliyor. Sadece su yükselmesi değil, aynı zamanda sıcak hava dalgalarının süresi de korkutuyor. Mevcut modellere göre, gelecekte İzmir’de sıcak hava dalgaları 20 ile 60 gün arasında sürecek; bazı uç senaryolarda ise bu süre 90 güne, yani tam üç aya kadar çıkabilecek.

Konak ve İzmir Genelinde Üç Aşamalı Direnç Stratejisi

Dr. Çağrı Tükel tarafından paylaşılan "İklime Hazır İzmir: Direnç Stratejisinin Geliştirilmesi" projesinin detayları, İzmir'in risk haritasını ilçe ölçeğine kadar indiriyor. Üç aşamada tamamlanan çalışmanın ilk ayağında şehir genelindeki tehlikeler belirlenirken, ikinci aşamada mercek Konak ilçesine tutuldu. Konak’ta özellikle sıcak hava dalgaları, ani taşkınlar ve deniz seviyesindeki yükselme "öncelikli risk" olarak tanımlandı. Üçüncü aşamada ise bu risklere karşı hangi adaptasyon eylemlerinin hayata geçirileceği kararlaştırıldı.

İzmir genelinde sıcaklıkların iyimser tahminlerde 2-3 derece, kötümser senaryolarda ise 4-5 derece artması bekleniyor. Toplam yağış miktarında düşüş yaşanırken, yağışların karakteri değişiyor. Gelecekte İzmir, daha kurak dönemlerin ardından gelen ve kısa sürede çok şiddetli yağan yağmurlarla, yani ani sel baskınlarıyla daha sık yüzleşecek. Proje çıktıları, gelecekte yapılacak belediye yatırımlarının ve kentsel dönüşüm projelerinin hangi bölgelerde yoğunlaşması gerektiğine dair bir rehber niteliği taşıyor.

Avrupa’nın Öncü Kenti: İzmir’in 10 Kritik Misyonu

İzmir Planlama Ajansı İklim Yönetişimi Uzmanı Berkay Yılmaz, kentin uluslararası arenadaki konumuna dikkat çekti. Avrupa Birliği’nin 2030 yılına kadar belirlediği 112 "İklim Nötr ve Akıllı Şehir" arasına girmeyi başaran İzmir, 370 aday kent arasından sıyrılarak İstanbul ile birlikte Türkiye’yi temsil etme hakkı kazandı. Yılmaz, bu misyonun sadece bir unvan olmadığını, İzmir’in tarım, turizm, sanayi ve liman kimliğini koruyarak yenilenebilir enerji potansiyelini maksimize etmesi gerektiğini söyledi.

Kentsel politika notları kapsamında "İzmir’in 10 Misyonu" belirlendi. Bu stratejik hedefler, İzmir Misyon Laboratuvarı (M-Lab) bünyesinde somut projelere dönüştürülecek. Ayrıca kurulan İzmir Misyon Eylem ve Uygulama Platformu (EMRAP), kentteki tüm kurumların iklim hedefleriyle uyumlu yol haritaları hazırlamasını koordine edecek. Bu yapı sayesinde, sadece İzmir Büyükşehir Belediyesi değil, GDZ Elektrik’ten İZSU’ya, meslek odalarından üniversitelere kadar tüm paydaşlar ortak bir stratejik plana entegre edilecek.

Uzmanlardan Yerel İklim Eylemi Uyarıları

Konferansın ilerleyen bölümlerinde farklı disiplinlerden gelen uzmanlar, krizin sosyal ve fiziksel boyutlarını tartıştı. Uzmanların değerlendirmeleri şu başlıklarda yoğunlaştı:

• Doç. Dr. Meltem Şenol Balaban: Afet risk yönetimi ve iklim uyum eylemlerinin entegrasyonu.
• Doç. Dr. Selda Tuncer: İklim krizinin yaratacağı sosyoekonomik eşitsizlikler ve toplumsal etkiler.
• Dr. Banu Gökmen: İzmir’in binlerce yıllık kültürel miras alanlarının iklim değişikliğinden nasıl korunacağı.
• Prof. Dr. Osman Balaban: Yeni İklim Kanunu sonrası Türkiye'de yerel yönetimlerin artan sorumlulukları.

Bu kapsamlı çalışma, İzmir’in gelecekte sadece bir "kıyı kenti" olarak kalabilmesi için bugünden atılması gereken radikal adımları tanımlıyor. Özellikle Alsancak, Kemeraltı ve Karşıyaka gibi kentin kalbi sayılan noktaların iklim direncini artırmak, önümüzdeki 10 yılın en önemli gündem maddesi olacak.