İzmir Domates Üretiminde Türkiye Zirvesine Göz Dikti

Torbalı Ovası'ndaki sergi alanlarında sabah saat 05.00'te başlayan kırmızı mesai, binlerce işçinin emeğiyle dünya sofralarına uzanıyor. Temmuz ayının kavurucu sıcağında tarlalardan toplanan tonlarca domates, İzmir'in tarımsal gücünü bir kez daha kanıtlarken, kentin hedefi Türkiye üretiminde liderlik koltuğuna oturmak olarak belirlendi.

İzmir'in Hedefi Türkiye'de Birinci Sıraya Yerleşmek

Türkiye'nin domates üretiminde stratejik bir noktada bulunan İzmir, güncel verilere göre Bursa ve Manisa'nın ardından üçüncü sırada yer alıyor. İzmir Tarım ve Orman İl Müdürü Kahraman Akdoğan, 2025 yılı verilerine dayanarak kentteki üretim potansiyelini rakamlarla açıkladı. İzmir genelinde yaklaşık 110 bin dekar alanda 870 bin ton civarında sanayi tipi domates üretildiğini belirten Akdoğan, bu rakamların İzmir'i sanayilik domateste merkezi bir konuma taşıdığını vurguladı.

Kahraman Akdoğan, üretimdeki verimliliğin bu yılki yağışlarla birlikte arttığını ifade ederek, "Domates üretiminde İzmir şu an 3’üncü sırada, ancak hedefimiz 1’inci sıraya yerleşmek. Üreticinin daha çok kazandığı, tüketicinin daha kaliteli ürünlere ulaştığı bir sektör inşa etmek için çalışıyoruz" dedi. Kentteki üretimin sadece miktar olarak değil, kalite olarak da zirveyi hedeflemesi, İzmir ekonomisi için milyarlarca liralık bir katma değer potansiyeli taşıyor.

Torbalı'dan Dünyaya: Üretimin Yüzde 38'i Tek İlçeden

İzmir'in domates üretimindeki aslan payı Torbalı ilçesine ait. Torbalı, Tire, Kınık, Bergama ve Menemen gibi ilçelerde yoğunlaşan üretimin kalbi, 38 bin dekar alanda 300 bin tonun üzerinde ürün elde edilen Torbalı'da atıyor. Bu rakam, İzmir'in toplam domates üretiminin tam yüzde 38'ine tekabül ediyor. Torbalı'da üretilen domateslerin yaklaşık yüzde 15'i ise kurutmalık olarak değerlendirilerek katma değerli bir ihracat ürününe dönüştürülüyor.

Bölgedeki üretimin en önemli özelliklerinden biri de coğrafi işaret tescili. Torbalı'daki domates üretimi; kalite standartları, yetişme koşulları ve kendine has kurutma yöntemleriyle coğrafi işaretli bir ürün olarak dünya pazarlarında talep görüyor. Bu tescil, özellikle Avrupa ve Amerika pazarlarına yapılan ihracatta İzmirli üreticinin elini güçlendiriyor. Kuru domates mesaisi, sadece tarladaki çiftçiyi değil, soğuk hava depolarından lojistik sektörüne kadar İzmir genelindeki binlerce kişilik bir istihdam zincirini besliyor.

14 Kilo Taze Domatesten 1 Kilo Kırmızı Altın

Kuru domates üretimi, tarladan sofraya oldukça zahmetli ve hassas bir süreci beraberinde getiriyor. 36 yıldır tarımsal üretimle uğraşan üretici Onur Yılmaz, sürecin detaylarını "kırmızı altın" titizliğiyle anlatıyor. Tarım işçilerinin sabahın ilk ışıklarıyla, saat 05.00'te tarlaya girdiğini ve hasadı 11.00’e kadar tamamladığını belirten Yılmaz, ürünlerin sergi alanına geldikten sonra ayıklama, yıkama ve kalibre işlemlerinden geçtiğini söyledi.

Domateslerin boylarına ve çaplarına göre kesilerek sergi alanlarına serildiğini ifade eden Onur Yılmaz, "Yaklaşık 13-14 kilogram taze domatesten sadece 1 kilogram kuru domates elde edebiliyoruz. Ülkemizde yılda yaklaşık 40 bin ton kurutulmuş domates üretiliyor ve bu miktarın yarısı doğrudan Ege Bölgesi'nden karşılanıyor" bilgisini paylaştı. Hasat sonrası bölümlendirilip kesilen domatesler, yıkama işleminin ardından ikinci bir kurutma aşamasından daha geçiyor. Bu titiz süreç, ürünün raf ömrünü uzatırken ekonomik değerini de katlıyor.

İzmir Ekonomisi İçin Stratejik Hamle

Sanayi tipi domatesin iki ana kolu olan salça ve kurutulmuş domates sektöründe, Türkiye'deki firmaların neredeyse tamamı İzmir ve çevresinde kümelenmiş durumda. Bu durum, İzmir'i sadece bir üretim merkezi değil, aynı zamanda bir işleme ve ihracat üssü haline getiriyor. Nisan ayında dikilen fidelerin temmuz ve ağustos aylarındaki hasat yolculuğu, kentin dış ticaret rakamlarına doğrudan pozitif etki sağlıyor. Özellikle kurutulmuş domatesin taze domatese oranla çok daha yüksek bir birim fiyatla ihraç edilmesi, İzmirli çiftçinin gelirini artırırken yerel kalkınmayı destekliyor.

Bu devasa üretim hacmi, özellikle Torbalı ve Bergama gibi tarım ağırlıklı ilçelerde mevsimlik işçi göçünden lojistik hizmetlerine kadar geniş bir ekonomik ekosistem oluşturuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi ve yerel ziraat odalarının destekleriyle modernize edilen üretim tesisleri, kentin "Türkiye'nin domates ambarı" olma yolundaki kararlılığını pekiştiriyor. Bu gelişme, İzmir'in sadece sanayi ve turizmle değil, katma değerli tarımla da Türkiye ekonomisinin lokomotifi olmaya devam edeceğini gösteriyor.