İzmir'de 4 Milyarlık Dev Tramvay İhalesi İptal Oldu

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin ulaşım filosunu güçlendirmek amacıyla çıktığı 3 milyar 960 milyon liralık dev tramvay ihalesi, 1,5 yıllık bekleyişin ardından resmen iptal edildi. Konak, Karşıyaka ve Çiğli hatlarında kullanılmak üzere planlanan 22 adet elektrikli tramvay aracı alımı için ING Almanya'dan bulunan dış krediye Hazine onayı çıkmadı. Onayın verilmemesindeki temel gerekçe olarak belediyenin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) borçlarının yapılandırılamaması gösterildi.

İzmir ulaşımı için kritik öneme sahip olan bu yatırımın durdurulmasıyla birlikte, Büyükşehir Belediyesi ihaleyi kazanan Bozankaya Otomotiv Makine İmalat İthalat ve İhracat AŞ’den aldığı teminatı iade etmek zorunda kaldı. Şehrin raylı sistem ağındaki araç sayısını 60’a çıkarmayı hedefleyen proje, finansman engelini aşamadığı için belirsiz bir tarihe ertelendi.

İzmir'de 4 Milyarlık Tramvay Yatırımı Neden İptal Edildi?

İptal sürecinin merkezinde, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin ING Almanya ile sağladığı dış finansman anlaşması yer alıyor. Belediye, ICIEC (İslami Yatırım Sigortası ve İhracat Kredi Kuruluşu) garantisi altında "yeşil finansman" niteliği taşıyan bir kredi için yetkilendirme mektubu imzalamıştı. Ancak bu kredinin kullanılabilmesi için gerekli olan Hazine onayı, belediyenin biriken SGK borçları nedeniyle bir türlü alınamadı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın, belediyelerin dış borçlanma yetkilerini SGK borçlarının yapılandırılması şartına bağlaması, İzmir'in dev projesini çıkmaza soktu. Yaklaşık 18 aydır onay bekleyen dosya, borç krizinin aşılamaması üzerine rafa kaldırıldı. Bu durum, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin daha önce ING Almanya ile başarıyla yürüttüğü Deniz Ulaşımını Geliştirme Projesi, Konak-Karşıyaka Tramvayı, Raylı Sistem Vagon Alımı, Fahrettin Altay-Narlıdere Metrosu ve Çiğli Tramvayı Yapım İşi gibi projelerin devamlılığı açısından da olumsuz bir tablo oluşturdu.

İhaleyi Kazanan Bozankaya ve Yerlilik Şartı Detayları

İptal edilen ihale süreci oldukça çekişmeli geçmişti. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin açtığı 22 elektrikli tren alım ihalesine iki dev firma teklif sunmuştu. Çin merkezli dünya devi CRRC Zhuzhou Locomotive Co. Ltd 3 milyar 576 milyon 565 bin 513 liralık bir teklif verirken, yerli üretici Bozankaya Otomotiv Makine İmalat İthalat ve İhracat AŞ 3 milyar 960 milyon liralık teklifiyle yarışa katılmıştı.

İhalede aranan en kritik kriterlerden biri olan "yüzde 60 yerlilik şartı", kazananı belirleyen ana unsur oldu. Çinli firmanın teklifi daha düşük olmasına rağmen, yerlilik şartını sağlayan Bozankaya Otomotiv ihalenin kazananı ilan edildi. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ve Bozankaya Yönetim Kurulu Başkanı Aytunç Günay, İzmir’de düzenlenen görkemli bir törenle sözleşmeyi imzalamışlardı. Planlamaya göre araçlar 26 ay içinde teslim edilecek ve İzmir sokaklarındaki tramvay sayısı artacaktı. Ancak finansman onayı gelmeyince bu imza kağıt üzerinde kalmış oldu.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu karar, İzmir'in özellikle sabah ve akşam saatlerinde yoğunluk yaşanan tramvay hatları için büyük bir kayıp anlamına geliyor. Konak ve Karşıyaka hatlarına ek olarak yeni açılan Çiğli Tramvayı ile birlikte yolcu kapasitesi artarken, araç sayısının sabit kalması sefer sıklıklarının artırılamamasına neden olacak. 22 yeni aracın filoya katılmasıyla toplam araç sayısının 60’a yükselmesi ve bekleme sürelerinin kısalması hedefleniyordu.

Ekonomik açıdan bakıldığında, 4 milyar liralık bir yatırımın durması, sadece ulaşımı değil şehrin yerel sanayisini de etkiliyor. Yüzde 60 yerlilik şartıyla planlanan bu alım, yerli üretim vagon sanayisi için de önemli bir iş hacmi yaratacaktı. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin SGK borçları nedeniyle yaşadığı bu finansal tıkanıklık, önümüzdeki dönemde planlanan diğer altyapı projeleri için de bir uyarı niteliği taşıyor. Özellikle Bornova, Buca ve Çiğli gibi raylı sistemin yoğun kullanıldığı ilçelerde ulaşım konforunun artması, bu ihalenin yeniden hayata geçirilmesine bağlı kalacak.