İzmir Büyükşehir’in 2025 Karnesi: Toplam Borç 53 Milyar TL’yi Aştı

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı mali tablosu, Denetim Komisyonu Raporu ile netleşti; kentin dev kurumlarının toplam borç yükü 53 milyar lira sınırını geride bıraktı. Belediyenin ana bütçesi, İZSU ve ESHOT’un verilerini kapsayan raporlar, 4,5 milyon İzmirlinin ulaşımından suyuna kadar tüm hizmet kalemlerini etkileyen devasa bir ekonomik büyüklüğü işaret ediyor. 74,5 milyar TL olarak öngörülen ana belediye gelir bütçesi 65 milyar TL olarak gerçekleşirken, harcama kalemlerinde faiz giderleri ve mal alımları dikkat çekici seviyelere ulaştı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin Borcu Ne Kadar?

Denetim Komisyonu verilerine göre İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin toplam borcu 52,9 milyar TL'yi aşmış durumda. Bu borcun yüzde 42,36’sı dış mali borçlardan oluşurken, kısa vadeli borçlar 28,6 milyar TL, uzun vadeli borçlar ise 24,3 milyar TL olarak kayıtlara geçti. Belediyenin gelirleri son üç yılda katlanarak artış gösterdi; 2023’te 25,4 milyar TL olan toplam gelir, 2024’te 42,3 milyar TL’ye, 2025’te ise 65 milyar TL’ye yükseldi. Gelir kalemleri içerisinde 58,6 milyar TL ile "diğer gelirler" en büyük payı alırken, sermaye gelirlerinde hedeflenen 960 milyon TL’lik rakam, 3 milyar TL’yi aşarak yüzde 319’luk bir gerçekleşme oranıyla rekor kırdı.

Gider tarafında ise mal ve hizmet alımları için 27,51 milyar TL harcandı. Yatırım bütçesinin en büyük kalemi, kentin ulaşım geleceği için kritik önemdeki Buca Metrosu oldu. Toplam 16,28 milyar TL’lik yatırım harcaması yapılırken, faiz giderlerinin 6 milyar 13 milyon TL’ye ulaşması mali yükün ağırlığını gösterdi. İlçe belediyelerine yapılan yardımlarda ise çarpıcı bir dengesizlik görüldü; 144,4 milyon TL ile en fazla desteği Çeşme Belediyesi alırken, 126,1 milyon TL ile Konak ikinci oldu. Karşıyaka Belediyesi ise sadece 5,3 milyon TL ile listenin sonunda yer aldı.

ESHOT’un Kasasında Sadece 223 Bin Lira Kaldı

Kentin ulaşım yükünü sırtlayan ESHOT Genel Müdürlüğü’nün mali verileri, kurumun 9,1 milyar TL borçla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. 31 Aralık 2025 itibarıyla ESHOT’un kısa vadeli borçları 6,24 milyar TL, uzun vadeli borçları ise 2,84 milyar TL seviyesinde. Kurumun banka hesaplarındaki toplam nakit varlığının sadece 223 bin 830 TL olması ise dikkat çeken en çarpıcı detaylardan biri oldu. ESHOT bünyesinde 417 memur, 18 sözleşmeli personel, 4 bin 65 İZELMAN ve 352 İZENERJİ çalışanı olmak üzere toplam 4 bin 852 kişilik dev bir ordu görev yapıyor.

ESHOT’un 2025 yılı gelir bütçesi beklentileri aşarak yüzde 124 oranında gerçekleşti ve 16,49 milyar TL’ye ulaştı. Ancak 17,65 milyar TL’lik toplam giderin 14,56 milyar TL’si doğrudan mal ve hizmet alımlarına gitti. Kurumun fiziki varlıkları içinde 6 milyar 658 milyon TL’lik taşıt filosu bulunurken, 2,31 milyar TL’lik uzun vadeli kıdem tazminatı karşılığı ve 23,4 milyon TL’lik vergi borcu mali tablonun diğer önemli unsurlarını oluşturdu. Personel giderleri 497,2 milyon TL, faiz giderleri ise 479,8 milyon TL olarak raporlandı.

İZSU'nun Borç Yükü ve Uluslararası Alacaklılar

İzmir’in su ve kanalizasyon hizmetlerinden sorumlu kurumu İZSU’nun 2025 yılı toplam borcu 18,4 milyar TL olarak açıklandı. İZSU’nun gelirleri son iki yılda ciddi bir sıçrama yaparak 25,74 milyar TL’ye ulaştı. Ancak kurumun 25,09 milyar TL’lik giderinin büyük bir kısmı, yani 15,79 milyar TL’si mal ve hizmet alımlarına harcandı. İZSU’nun borç yapısında dış mali borçlar 2,44 milyar TL, iç mali borçlar ise 5,41 milyar TL olarak kaydedildi. Kurumun en büyük alacaklıları arasında Dünya Bankası bağlantılı IFC (Uluslararası Finans Kurumu), Fransız Kalkınma Ajansı (AFD) ve DSİ yer alıyor.

İZSU’nun geleceğe yönelik ödeme takvimi de raporda detaylandırıldı. Kurumun 2026-2028 döneminde ödeyeceği toplam kredi borcu 4 milyar 797 milyon TL. Bu ödemelerin 2,67 milyar TL’si 2026 yılında, 1,50 milyar TL’si 2027’de ve 617 milyon TL’si 2028’de yapılacak. Kurumun banka hesaplarında 372,5 milyon TL nakit bulunurken, bunun 325 milyon TL’si İller Bankası’nda tutuluyor. Takipli alacaklar tarafında ise icra tahakkuku 135,8 milyon TL’ye yükselirken, hukuk yoluyla ancak 59,3 milyon TL tahsil edilebildi. Abone sayısının ise 2024’teki 7.298 seviyesinden 2025’te 7.200’e gerilediği rapora yansıdı.

Bu mali veriler, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve bağlı kuruluşlarının önümüzdeki yıllarda ciddi bir borç yönetimi ve tasarruf politikası izlemesinin zorunlu olduğunu gösteriyor. Özellikle Buca Metrosu gibi dev yatırımların finansmanı ile artan faiz giderleri, İzmir'in yerel yönetim bütçesini en çok zorlayan unsurlar olmaya devam edecek.