İzmir Büyükşehir Belediyesi 2025 Denetim Raporu: Borç 53 Milyar TL'yi Aştı

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı mali tablosu, Meclis Denetim Komisyonu’nun hazırladığı raporla tüm detaylarıyla gün yüzüne çıktı. Raporda yer alan verilere göre, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin toplam borç yükü 53 milyar TL sınırını aşarken, bütçenin en büyük kalemlerini mal ve hizmet alımları ile personel giderleri oluşturdu. Şehrin geleceğine yön verecek dev projelerden biri olan Buca Metrosu en büyük yatırım kalemi olarak kayıtlara geçerken, belediyenin banka hesaplarındaki nakit varlığı ve borçlanma oranları dikkat çeken rakamlar arasında yer aldı.

Bütçe Gerçekleşme Oranları ve Gelir Tablosu

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı için öngördüğü 74,50 milyar TL’lik gelir bütçesinin 65,01 milyar TL’si gerçekleşti. Bu rakam, gelir bütçesinde yüzde 87,27’lik bir başarı oranına işaret ediyor. Gider tarafında ise 91,3 milyar TL öngörülürken, yıl sonunda yapılan harcama 77,84 milyar TL seviyesinde kaldı. Gider bütçesinin gerçekleşme oranı ise yüzde 85,26 olarak hesaplandı. Belediyenin gelir yapısı incelendiğinde, 58,6 milyar TL ile "diğer gelirler" kalemi aslan payını alırken, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri 3,2 milyar TL, vergi gelirleri ise 151,8 milyon TL olarak kaydedildi.

Belediyenin son üç yıldaki gelir artışı da raporda grafiklere yansıdı. 2023 yılında 25,4 milyar TL olan toplam gelir, 2024’te 42,3 milyar TL’ye, 2025 yılında ise 65 milyar TL’ye yükseldi. Özellikle sermaye gelirlerinde hedeflenen 960 milyon TL’lik rakamın, 3 milyar TL’yi aşarak yüzde 319 oranında bir gerçekleşme göstermesi mali tablonun en şaşırtıcı verilerinden biri oldu. Vergi gelirlerinde ise 85,7 milyon TL’lik tahakkukun 77,2 milyon TL’si tahsil edilerek yüzde 90’lık bir başarı sağlandı.

Harcama Kalemlerinde Mal ve Hizmet Alımı Zirvede

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı harcamalarında en yüksek tutar 27 milyar 513 milyon TL ile mal ve hizmet alımlarında görüldü. Bu dev bütçenin detaylarında; hizmet alımları 22 milyar 661 milyon TL, tüketim amaçlı mal ve malzeme alımları 2 milyar 585 milyon TL, görev giderleri ise 727 milyon TL olarak yer aldı. Kentin sosyal ve kültürel faaliyetlerini yansıtan temsil ve tanıtım giderleri için 205,7 milyon TL harcanırken, menkul mal ve gayrimaddi hak alım ile bakım onarım giderlerine 1 milyar 305 milyon TL ayrıldı. Tedavi ve cenaze giderleri ise 17,7 milyon TL olarak gerçekleşti.

Personel giderleri, belediye bütçesinin en hassas noktalarından birini oluşturmaya devam ediyor. 2025 yılı için personel giderlerine 5 milyar 843 milyon TL ödenek ayrılırken, yıl sonunda bu rakam 5 milyar 330 milyon TL olarak gerçekleşti. Personel giderlerindeki gerçekleşme oranı yüzde 91,22 olurken, SGK devlet primi giderleri 451,8 milyon TL ile rekor kırdı. Cari transferler kalemi ise 15,56 milyar TL ile bütçede önemli bir yer tuttu; bu miktarın 12,8 milyar TL’sini hazine yardımları, 862 milyon TL’sini hane halkına yapılan transferler ve 551,7 milyon TL’sini kâr amacı gütmeyen kuruluşlara yapılan ödemeler oluşturdu.

Borç Yükü 53 Milyar TL’ye Dayandı

Denetim raporunun en çarpıcı bölümlerinden biri olan borç stokunda rakamlar 53 milyar TL sınırını geçti. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin kısa vadeli borçları 28 milyar 660 milyon 327 bin 833,98 TL, uzun vadeli borçları ise 24 milyar 316 milyon 965 bin 105,22 TL olarak açıklandı. Toplam borç yükü 52,9 milyar TL’yi aşarken, bu borcun yüzde 42,36’sını dış mali borçlar oluşturdu. Kullanılan kredilerin yüzde 45,90’ının uzun vadeli olması dikkat çekti. Belediyenin banka hesaplarında bulunan nakit varlığı ise 1 milyar 542 milyon 118 bin 076,86 TL olarak raporlandı.

Faiz giderleri ise 6 milyar 13 milyon TL ile bütçeyi zorlayan kalemler arasında yer aldı. Bu faiz yükünün 5 milyar 73 milyon TL’si iç borçlardan, 939 milyon TL’si ise dış borç faizlerinden kaynaklandı. Ayrıca belediyenin borç verme kalemi altında 6 milyar 240 milyon TL’lik bir harcama yaptığı görüldü. Fiziksel varlıkların toplam değeri 6,6 milyar TL olarak belirlenirken, bu varlıkların 4,89 milyar TL’lik kısmını belediye bünyesindeki taşıtlar oluşturdu.

İlçelere Yatırım Desteği: Çeşme Zirvede, Karşıyaka Son Sırada

Raporda yer alan verilere göre, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin ilçe belediyelerine yaptığı sermaye transferlerinde büyük farklılıklar görüldü. Yatırım desteğinden en fazla payı 144,4 milyon TL ile Çeşme Belediyesi alırken, onu 126,1 milyon TL ile Konak Belediyesi takip etti. İzmir dışındaki belediyelere de kaynak aktarıldığı görülen raporda; Denizli Bozkurt Belediyesi’ne 39,6 milyon TL, Adıyaman Belediyesi’ne ise 10,1 milyon TL yatırım desteği verildiği belirtildi. İzmir'in köklü ilçelerinden Karşıyaka ise 5 milyon 351 bin 391,34 TL ile sermaye transferinden en düşük payı alan ilçe oldu.

Yatırım bütçesinin odak noktası ise ulaşım oldu. Toplam 16,28 milyar TL’lik sermaye giderinin büyük bir kısmını Buca Metrosu projesi oluşturdu. Sermaye üretim giderleri 13 milyar 229 milyon TL, gayrimenkul büyük onarım giderleri 1 milyar 712 milyon TL ve kamulaştırma giderleri 625 milyon TL olarak kayıtlara geçti. Mamul mal alımları için 569 milyon TL harcanırken, yedek ödenek kalemi için ayrılan 120 milyon TL’nin hiç kullanılmadığı görüldü.

Bu mali tablo, özellikle Buca Metrosu gibi dev yatırımların sürdürülebilirliği ve kentsel dönüşüm bekleyen mahallelerdeki altyapı çalışmalarının finansmanı açısından tüm İzmirlileri yakından ilgilendiriyor.