İyi Tasarım İzmir: Bıçakçı Han'da Dijital Engel Deneyimi

Tarihi Bıçakçı Han’da kurulan üç aşamalı simülasyon alanı, yaşlı ve engelli bireylerin dijital hizmetlere erişirken yaşadığı zorlukları somut bir deneyime dönüştürüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Akdeniz Akademisi tarafından bu yıl 11’incisi düzenlenen “İyi Tasarım / Good Design İzmir”, 30 Ekim’e kadar kentin farklı noktalarında devam ederken, Eşrefpaşa Hastanesi’nin hazırladığı özel farkındalık çalışması 28 Ekim’e kadar ziyaretçilerini ağırlıyor.

Eşrefpaşa Hastanesi Evde Bakım Şube Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Arayüzün Ötesi: Dijital Dışlanmaya Karşı Kapsayıcı Tasarım ve Kamusal Evde Bakım Ağı” başlıklı çalışma, teknolojinin sadece hız değil, toplumsal adalet çerçevesinde ele alınması gerektiğini gösteriyor. Ziyaretçiler, alanda kurulan üç farklı istasyonda dijital dünyanın engelleriyle yüzleşiyor.

Bıçakçı Han'daki Üç Aşamalı Simülasyonun Detayları

Simülasyon alanı, dijital hizmetlerin kimleri dışarıda bıraktığını sorgulayan şu bölümlerden oluşuyor:

• Birinci İstasyon: Özel ekipmanlarla bedensel kısıtlılıklar deneyimleniyor. İş eldivenleri ile titreyen ellerin ekran kullanma zorluğu, kremlenmiş koruyucu gözlüklerle ise katarakt hastalarının ekranı nasıl gördüğü test ediliyor.
• İkinci İstasyon: Menü ve şifre zorunluluğu bulunmayan, tamamen sesli komutlarla çalışan kapsayıcı bir prototip tanıtılıyor. Bu sistem, okuma yazma bilmeyen veya uzuv kaybı olan bireylerin hizmete erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor.
• Üçüncü İstasyon: Evde bakım personeli ile hizmet alan vatandaşlar arasındaki gerçek ses kayıtları dinletilerek, belediye hizmetlerinin insani ve dayanışma boyutu aktarılıyor.

Çalışmanın çıkış noktasını anlatan Eşrefpaşa Hastanesi Evde Bakım Şube Müdürlüğü sosyoloğu Dilan Demir, sosyal yardım başvuru süreçlerinin genellikle "sağlam bedenler" üzerinden tasarlandığına dikkat çekti. Demir, tasarımların engelli, kronik hasta ve yaşlılar için ne kadar hitap ettiğini sorguladıklarını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Örneğin, eli titreyen bir vatandaşın ekrandaki sekmeleri işaretlerken ne tür zorluklar yaşadığını göstermek için iş eldiveni kullandık. Koruyucu gözlüklere krem sürerek, özellikle yaşlılarda sık görülen katarakt rahatsızlığında ekranın nasıl görünebildiğini deneyimleme olanağı sunduk. Sesli komut sistemiyle çalışan bir prototip hazırlayarak, okuma yazma bilmeyen veya uzuv kaybı yaşayan vatandaşların taleplerini iletebildiği bir sistem kurguladık. Bu çalışmayla tasarımların ne kadar kapsayıcı olduğunu ve kimleri sürecin dışında bıraktığını sorgulayan bir eleştiri getirdik."

Teknolojinin insanlar ve hizmetler arasında bir duvar değil, köprü olması gerektiğini vurgulayan sergi, dijital okuryazarlığı sınırlı olan bireyler için yeni çözüm önerileri sunuyor. Tarihi Bıçakçı Han’daki bu deneyim odaklı sergi, 28 Ekim akşamına kadar ücretsiz olarak görülebilir.