Gediz Nehri İzmir Körfezi'ni Zehirliyor: Bilimsel Rapor Açıklandı

Kütahya Murat Dağı’ndan tertemiz doğan Gediz Nehri, 400 kilometrelik yolculuğunun sonunda İzmir Körfezi’ne ulaştığında tonlarca kimyasal atık, ağır metal ve kirlilik yükünü denize boşaltıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin "Sağlıklı Körfez" hedefi doğrultusunda mercek altına aldığı nehirde yapılan son analizler, kirliliğin sadece denizi değil, Menemen Ovası'ndaki tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini de doğrudan tehdit ettiğini bilimsel verilerle ortaya koydu.

İzmir ve Manisa El Ele: 7 Noktadan Düzenli Takip

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Kurucu öncülüğünde ve İZSU koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, Gediz Nehri’nin İzmir’e giriş noktası olan Emiralem Boğazı’ndan başlayarak döküldüğü noktaya kadar 7 farklı istasyondan her ay düzenli numuneler alınıyor. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın büyük önem verdiği bu projeye, nehir havzasının büyük kısmına ev sahipliği yapan Manisa Büyükşehir Belediyesi de aylık raporlarıyla destek veriyor. Kasım ayından bu yana süren ölçümler, kirliliğin kaynağının sanayi tesisleri ve yanlış tarımsal uygulamalar olduğunu kanıtlıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yapılan deniz kirliliği denetim ve ceza yetkisi talebinin reddedilmesine rağmen geri adım atmayan Büyükşehir, gemi kaynaklı kirliliği drone ile havadan, nehir kaynaklı kirliliği ise laboratuvar analizleriyle karadan takip ediyor. Toplanan veriler, bir yıllık sürecin sonunda bütünleşik bir rapor haline getirilerek kirlilikle mücadelede yol haritası oluşturulacak.

Körfez'e Tonlarca Azot ve Ağır Metal Akıyor

Yapılan üç aylık analiz sonuçları tablonun vahametini gözler önüne serdi. Özellikle Aralık ve Ocak aylarında nehir yoluyla İzmir Körfezi’ne tonlarca azot ve fosfor taşındığı tespit edildi. Bu besin elementlerinin sudaki oksijeni tüketerek alg patlamalarına (ötrofikasyon), kötü kokuya ve toplu balık ölümlerine neden olduğu vurgulandı. Kirlilik yükü sadece organik atıklarla sınırlı değil; sanayi kaynaklı olduğu belirlenen şu ağır metaller nehir suyunda alarm veriyor:

• Alüminyum
• Brom
• Kadmiyum
• Demir
• Çinko

Prof. Dr. Yusuf Kurucu, nehrin kaynağında temiz olduğunu ancak Uşak ve Manisa gibi illeri geçtikçe kirlilik yükünün arttığını belirterek, "İzmir, havzanın sonunda yer aldığı için bu kirliliğin acısını en çok çeken il konumunda. Herkesin elini taşın altına koyması gerekiyor" uyarısında bulundu.

Ağıl Deresi'nde İzleme Noktası 2'den 10'a Çıkarıldı

Gediz’in eski yatağı olan ve iç körfeze ulaşan Ağıl Deresi de mercek altına alınan kritik noktalar arasında. Gediz Nehri’nden Süleymanlı Regülatörü vasıtasıyla ayrılan ve sulama kanalı olarak kullanılan bu hat, Menemen’deki arıtma tesislerinden geçtikten sonra Körfez’e ulaşıyor. İZSU, bölgedeki kirliliği daha hassas ölçebilmek adına izleme noktası sayısını 2’den 10’a çıkardı. Maltepe Deresi’nin de katılımıyla kirlilik yükü artan bu bölge, tarımsal sulama açısından en riskli alanlardan biri olarak görülüyor.

İzmir Tarımı ve Gıda Güvenliği Tehlikede

Kirliliğin sadece çevresel bir sorun olmadığını, ekonomik bir yıkıma da yol açabileceğini belirten uzmanlar, Gediz suyunun tarımsal üretimde kullanılmasının uzun vadede toprağın çoraklaşmasına neden olacağını ifade ediyor. Ağır metallerle kirlenmiş suyla sulanan ürünlerin gıda güvenliği açısından risk oluşturması, İzmir ve çevresindeki milyonlarca tüketiciyi yakından ilgilendiriyor. Gübre yönetiminin ve hayvancılık atıklarının disipline edilmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Kurucu, "Durum ciddi, bu suyla yapılan üretim gelecekte toprağımızı kaybedebileceğimiz anlamına geliyor" dedi.

Bu kritik gelişme, özellikle Menemen, Çiğli ve Foça eksenindeki tarım arazilerini ve İzmir Körfezi'nin kıyısında yaşayan milyonlarca İzmirlinin yaşam kalitesini doğrudan etkileyecek bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.