Eğitim-İş İzmir'den MEB'e Sert Rapor: Eğitim...

İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü önünde toplanan Eğitim-İş üyesi onlarca öğretmen, ellerindeki dövizler ve hazırladıkları 2025-2026 Eğitim-Öğretim Yılı Dönem Sonu Değerlendirme Raporu ile eğitim sistemindeki çöküşü haykırdı. Konak’taki müdürlük binası önünde bir araya gelen eğitim emekçileri, Türkiye genelinde eğitimin ekonomik, ideolojik ve kurumsal bir kuşatma altına alındığını belirterek Milli Eğitim Bakanlığı'na (MEB) adeta "sıfır" notu verdi.

Eğitimde Ekonomik Şiddet: Velilerin Omuzundaki Ağır Yük

Eğitim-İş İzmir 1 No’lu Şube Başkanı Özgür Şen tarafından okunan raporda, eğitim harcamalarının tamamen ailelerin üzerine yıkıldığına dikkat çekildi. Şen, devlet okullarında "bağış", "aidat" veya "kayıt parası" adı altında velilerden 10 bin lira ile 100 bin lira arasında değişen ödemeler talep edildiğini vurguladı. Okulların en temel ihtiyaçlarının dahi veli katkılarıyla karşılanmaya çalışıldığını belirten Şen, bir çocuğun okula hazırlık maliyetinin 65 bin liraya kadar yükseldiğini ifade etti.

Raporda yer alan çarpıcı istatistiklere göre, 2002 yılında toplam okullar içindeki özel okul oranı yüzde 2 iken, bugün bu rakam yüzde 20 seviyesine ulaştı. Her 5 okuldan birinin özel okul haline geldiği sistemde, velilerin 2 milyon lirayı aşan okul ücretleriyle karşı karşıya kaldığı belirtildi. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in "600 bin liranın altında okullar da var" şeklindeki açıklamasına tepki gösteren sendika üyeleri, bu durumun kamusal eğitimin tasfiyesi ve eğitimin ticarileştirilmesinin açık bir itirafı olduğunu savundu.

Ekonomik krizin öğrenciler üzerindeki etkisine de değinen Özgür Şen, OECD ve PISA verilerine atıfta bulunarak Türkiye’de her 5 öğrenciden birinin yoksulluk ve açlık riskiyle karşı karşıya olduğunu hatırlattı. Ücretsiz okul yemeği ve temiz içme suyu taleplerinin karşılıksız kalması, eğitimdeki fırsat eşitsizliğini İzmir sokaklarında bir kez daha gündeme taşıdı.

"Başarı Hikayeleri Anlatırken Öğretmenlerimizi Toprağa Verdik"

Eğitim kurumlarında artan şiddet olayları raporun en can yakıcı başlığını oluşturdu. Bakan Yusuf Tekin’e seslenen Özgür Şen, son dört ay içerisinde üç öğretmenin yaşamını yitirdiğini hatırlattı. İstanbul’da Fatma Nur Çelik, Kahramanmaraş’ta Ayla Kara ve Ağrı’da Irmak Koparan isimli öğretmenlerin hayatını kaybetmesi, okullardaki can güvenliği sorununu gözler önüne serdi. Şen, "Siz başarı tabloları açıklıyorsunuz; biz ise eğitim kurumlarında can güvenliğinin dahi sağlanamadığı bir gerçekle karşı karşıyayız" dedi.

Şiddetin sadece öğretmenlerle sınırlı kalmadığı, MESEM (Mesleki Eğitim Merkezleri) kapsamında çalıştırılan en az 19 çocuğun yaşamını yitirdiği ve çok sayıda çocuğun yaralandığı bilgisi paylaşıldı. Eğitim-İş, çocukların yerinin iş yerleri değil okullar olması gerektiğini savunarak, MESEM uygulamasının "ucuz iş gücü sömürüsüne" dönüştüğünü iddia etti. Ayrıca zorunlu eğitim çağında olup örgün eğitim dışında kalan çocuk sayısının 1,5 milyona yaklaştığı uyarısı yapıldı.

İdeolojik Kuşatma: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli

Eğitim sisteminin bilimsel ve laik temellerden uzaklaştırıldığını savunan Eğitim-İş, "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli"ne sert eleştiriler yöneltti. Bu modelin eleştirel düşünceyi geri plana ittiğini ve itaat eden bireyler yetiştirmeyi amaçladığını belirten Şen, ÇEDES ve benzeri projelerle okulların pedagojik formasyonu olmayan din görevlilerinin faaliyet alanına dönüştürüldüğünü söyledi. Tarikat ve cemaatlerle yapılan protokollerin Tevhid-i Tedrisat Kanunu’na aykırı olduğu vurgulandı.

Sendika, çözüm önerilerini ve taleplerini şu maddelerle sıraladı:

• Eğitimde Şiddeti Önleme Kanunu derhal çıkarılmalı.
• Okullara kadrolu güvenlik ve temizlik personeli atanmalı.
• Her öğrenciye en az bir öğün ücretsiz okul yemeği sağlanmalı.
• MESEM uygulamaları sona erdirilmeli, çocuk işçiliğiyle mücadele edilmeli.
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli geri çekilmeli, tarikat protokolleri iptal edilmeli.
• Mülakat kaldırılmalı, öğretmenlere taban ücret güvencesi verilmeli.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

İzmir, Türkiye’nin en yüksek öğrenci ve öğretmen nüfusuna sahip illerinden biri olarak bu raporun sonuçlarından doğrudan etkileniyor. Özellikle Buca, Bornova ve Karabağlar gibi nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu ilçelerdeki devlet okullarında yaşanan "kayıt parası" ve "bağış" baskısı, İzmirli velilerin bütçesini sarsıyor. İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü önünde yükselen bu ses, kentteki binlerce eğitim emekçisinin çalışma koşulları ve can güvenliği talebinin bir yansımasıdır.

Bu gelişme, özellikle İzmir'deki dar gelirli ailelerin çocuklarının eğitime erişim hakkını ve kentteki özel okul fiyatlarının kontrolsüz artışını yakından ilgilendiriyor. Eğitim-İş'in topladığı binlerce imzanın Bakanlığa teslim edilmesi, İzmir'deki eğitim paydaşlarının sisteme yönelik itirazının ne denli örgütlü olduğunu gösteriyor.