Çeşme Ayayorgi'de İmar Israrı: Bakanlık Onayladı Büyükşehir Yargıya Taşıyor

İzmir’in dünyaca ünlü turizm merkezi Çeşme’de, Ayayorgi Koyu’nun kaderini belirleyecek imar planları krizi yeni bir boyuta taşındı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, daha önce yargı tarafından iki kez durdurulan planları revize ederek üçüncü kez askıya çıkardı. Dalyan ve Sakarya mahallelerini kapsayan bu kritik hamle, bölgedeki doğal dokunun korunması ile yapılaşma baskısı arasındaki gerilimi yeniden tırmandırdı.

Söz konusu gelişme, özellikle Çeşme’nin en değerli koylarından biri olan Ayayorgi Mevkii’ndeki "Rezerv Yapı Alanı" ilanını kapsıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi, askıya çıkan yeni planlara karşı vakit kaybetmeden harekete geçeceğini duyurarak, kentin doğal mirasını koruma konusundaki kararlılığını vurguladı. Bu karar, sadece Çeşme'deki mülk sahiplerini değil, bölgenin turizm geleceğini ve ekolojik dengesini yakından takip eden tüm İzmirlileri ilgilendiriyor.

Ayayorgi Mevkii İçin Üçüncü İmar Hamlesi Geldi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın onayıyla askıya çıkan planlar, Çeşme’nin Dalyan ve Sakarya mahalleleri sınırları içerisinde kalan Ayayorgi Mevkii’ni doğrudan etkiliyor. Bölge için hazırlanan 1/5.000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile 1/1.000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı teklifleri, Bakanlık tarafından resmen kabul edildi. Bu onay ile birlikte bölgedeki 15 günlük itiraz süreci de resmen başlamış oldu.

Sürecin geçmişine bakıldığında, Bakanlığın 2022 ve 2024 yıllarında da benzer girişimlerde bulunduğu görülüyor. Ancak İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin açtığı davalar sonucunda mahkemeler; planların şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, plan bütünlüğüne ve en önemlisi kamu yararına aykırı olduğu gerekçesiyle iki kez iptal kararı vermişti. Buna rağmen Bakanlık, 23.02.2026 tarihinde alanı tekrar "Rezerv Yapı Alanı" ilan etti ve 14.04.2026 tarihinde yeni planları onadı.

Yeni planların içeriği, bölgede "gelir paylaşımı" esaslı projelerin önünü açıyor. 28 Şubat 2024 tarihinde Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A. Ş. İle İller Bankası A. Ş. Arasında imzalanan "Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı Modeli İle Proje Geliştirilmesine Dair Çerçeve Protokolü", Ayayorgi’deki yapılaşmanın ekonomik zeminini oluşturuyor. Bu protokol çerçevesinde, bölgede lüks konut projeleri veya turizm tesislerinin inşa edilmesi bekleniyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nden Kararlı Hukuki Mücadele Mesajı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bakanlığın bu hamlesine karşı sessiz kalmayacağını sert bir açıklamayla duyurdu. Belediye Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, kentin doğal ve kültürel zenginliklerinin korunması için hukuki sürecin kararlılıkla takip edileceği belirtildi. Açıklamada, daha önceki mahkeme kararlarının görmezden gelindiğine dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi:

“Çeşme ilçesi, Dalyan ve Sakarya Mahalleleri Ayayorgi Mevkiine ilişkin olarak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca 2022 ve 2024 yıllarında iki kez Rezerv Alan ilanı ve Koruma Amaçlı İmar Planları yapılmıştır. Söz konusu işlemlere yönelik olarak Belediye Başkanlığımızca gerekli hukuki süreç takip edilerek Bakanlık aleyhine açılan davalarda; rezerv yapı alanı ile şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, plan bütünlüğüne ve kamu yararına aykırı olduğu gerekçeleri ile de imar planları iki kez iptal edilmiştir.”

Belediye, mahkemenin iki kez "dur" dediği bir sürecin tekrar ısıtılarak gündeme getirilmesini eleştirerek, "Geçmiş süreçte mahkeme kararları ile iki kez iptal edilmiş olan işlemlerin tekrar onaylanarak devam ettirilmesine yönelik yürütülen çalışmalar hakkında Belediye Başkanlığımızca gerekli hukuki sürecin takibi kararlılıkla yapılacak olup, kentin tüm doğal ve kültürel zenginliklerinde olduğu gibi bu gibi alanların kamu yararına uygun bir şekilde korunmasına ilişkin yaklaşımımız sürecektir" vurgusunda bulundu.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

Ayayorgi Koyu, sadece İzmir'in değil Türkiye'nin en prestijli turizm noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Bu bölgedeki imar hareketliliği, Çeşme'nin dokusunu değiştirebilecek bir potansiyele sahip. "Rezerv Yapı Alanı" statüsü, normal şartlarda kentsel dönüşüm için kullanılan bir araç olsa da, Ayayorgi gibi bakir ve değerli bölgelerde kullanılması İzmir kamuoyunda "betonlaşma" endişelerini körüklüyor.

Emlak Konut ve İller Bankası arasındaki gelir paylaşımı modeli, bölgenin halka açık bir rekreasyon alanından ziyade, yüksek gelir grubuna hitap eden kapalı projelerle donatılması riskini taşıyor. İzmirli çevreciler ve şehir plancıları, bu tür projelerin kıyıya erişimi kısıtlayabileceği ve bölgenin ekosistemine zarar verebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin bu noktadaki duruşu, kentin kıyılarını ve doğal sit alanlarını koruma misyonu açısından kritik bir önem arz ediyor.

Özellikle Bornova, Karşıyaka ve Konak gibi merkez ilçelerde yaşayan ve yaz aylarını Çeşme'de geçiren yüz binlerce İzmirli için bu karar, kentin en değerli kaçış noktalarından birinin daha yapılaşmaya açılması anlamına geliyor. GDZ Elektrik ve İZSU gibi kurumların bölgedeki altyapı kapasiteleri de bu ölçekte bir yapılaşmanın getireceği ek yükten doğrudan etkilenecektir. Bu gelişme, özellikle Çeşme Yarımadası'nın sürdürülebilir turizm vizyonunu ve yerel halkın kıyılardan faydalanma hakkını yakından ilgilendiriyor.