Buca Cezaevi Alanı İçin Flaş Çağrı: 100 Dilekçe Mecliste!

Buca Cezaevi arazisinin geleceği için hazırlanan yaklaşık 100 itiraz dilekçesi, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin masasına bırakıldı. İzmir Yaşam Alanları (İYA) bileşenleri, kentin göbeğindeki bu devasa alanın yapılaşmaya açılmasına karşı çıkarak, arazinin "İnsan Hakları ve Özgürlük Parkı" ile bir "Cezaevi Müzesi" olarak düzenlenmesi için resmi süreci başlattı.

Buca Cezaevi Planına İtiraz Yağdı: Neden Park Olmalı?

İzmir Yaşam Alanları, dayanışma içinde oldukları Buca Cezaevi Özgürleştirilsin Platformu ile birlikte hareket ederek, İzmir Büyükşehir Belediyesi (İBB) yönetimine ve meclis üyelerine sert eleştiriler yöneltti. Platform adına açıklama yapan Banu Özazar, Başkanlık Makamınca 29.01.2026 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliğine neden itiraz ettiklerini şu maddelerle sıraladı:

• Kamusal Alan Daralıyor: Mevcut planın kamusal kullanım alanlarını kısıtladığı savunuluyor.
• Rekreasyon Kaybı: Buca gibi yoğun yapılaşmanın olduğu bir ilçede yeşil alan ihtiyacının göz ardı edildiği belirtiliyor.
• Altyapı ve Trafik Krizi: Alanın imara açılmasının bölgedeki ulaşım ve altyapı sorunlarını içinden çıkılmaz hale getireceği vurgulanıyor.
• Şeffaflık Eksikliği: Planlama sürecinin katılımcı ve şeffaf bir şekilde yürütülmediği ifade ediliyor.

Platform üyeleri, kamu mülkiyetindeki bir alanın kamusal kullanım için düzenlenmesinin ek bir kamulaştırma maliyeti gerektirmediğini hatırlatarak, "kamu yararı" ilkesinin çiğnendiğini belirtti.

İsim İsim Hafıza: Buca’da Kimler İdam Edildi?

Haberin en çarpıcı noktası, arazinin sadece bir toprak parçası değil, İzmir’in kolektif belleği olduğunun vurgulanmasıydı. Dilekçelerde, 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde yaşanan acıların unutulmaması gerektiği ifade edildi. 12 Eylül faşizminin Buca Cezaevi’nde hayattan kopardığı isimler tek tek anıldı:

Devrimci isimler Necati Vardar, Seyit Konuk, İbrahim Ethem Coşkun ile MHP’li Halil Esendağ ve Selçuk Duracık'ın Buca Cezaevi’nde asılarak katledildiği hatırlatıldı. Bu isimlerin anısının yaşatılması için alanın bir "anıt alan" haline getirilmesi talep edildi. İYA, "Kentlerimizin belleğinin bilinçli ve planlı olarak silinmeye çalışılmasına karşı durulmalı, anı ve hafıza mekânları yaşatılmalıdır" açıklamasında bulundu.

Dünyadan ve Türkiye’den Cezaevi Müzesi Örnekleri

İzmirli çevreciler ve hak savunucuları, Buca için önerdikleri modelin dünyada ve Türkiye'de başarılı örnekleri olduğunu kanıtlarıyla sundu. Türkiye’de Ankara Ulucanlar Cezaevi Müzesi, Sinop Tarihi Cezaevi ve çalışmaları süren Diyarbakır Cezaevi örnek gösterildi. Dünyadan ise şu merkezler referans verildi:

• Şili (Santiago): Bellek ve İnsan Hakları Müzesi (Pinochet dönemi ihlalleri).
• İran (Tahran): Ebrat Müzesi (Şah dönemi SAVAK hapishanesi).
• Arjantin (Buenos Aires): ESMA Bellek ve İnsan Hakları Müzesi (Askeri diktatörlük dönemi).

Bu müzelerde işkence odaları, hücreler ve dönemin siyasi baskılarını anlatan belgelerin sergilendiği belirtilerek, Buca'nın da benzer bir dönüşümle demokrasi bilincine hizmet etmesi gerektiği savunuldu.

İzmir İçin Kritik Uyarı: Basmane ve Kemeraltı Tehlikede mi?

Haberin İzmir perspektifindeki en kritik uyarısı ise zincirleme bir yok oluş riskine dikkat çekilmesiydi. İzmir Yaşam Alanları, Buca Cezaevi alanının sermayeye rant alanı olarak sunulması halinde, sıranın Basmane Çukuru, Mezarlıkbaşı ve Kemeraltı gibi diğer tarihi ve hafıza mekanlarına geleceğini iddia etti. "Eğer bu gerçekleştirilemezse, İzmir tüm hafıza mekânlarıyla yok edilecektir" denilerek İzmirlilere çağrı yapıldı.

Bu gelişme, özellikle Buca'nın trafik yükünden bunalan ve nefes alacak yeşil alan arayan 500 binden fazla ilçe sakinini ve İzmir'in siyasi tarihine tanıklık etmiş kuşakları doğrudan ilgilendiriyor.