Bergamalı Son Karatabak Ustası İsmail Araç Vefat Etti

Bergama’nın tarih kokan dar sokaklarında, milattan önce 2. Yüzyıldan bugüne uzanan parşömen geleneğini elleriyle yaşatan son büyük usta İsmail Araç, 91 yaşında aramızdan ayrıldı. İzmir'in kültürel mirasının en önemli taşıyıcılarından biri olan ödüllü karatabak ustası, yaşlılığa bağlı rahatsızlıklar ve solunum yetmezliği nedeniyle evinde hayatını kaybetti.

İsmail Araç’ın vefatı, sadece ailesini değil, yetiştirdiği çırakları ve Bergama halkını da derin bir üzüntüye boğdu. Geleneksel yöntemlerle deri işleyen ve dünyaca ünlü "Bergama Kağıdı"nı (parşömen) hiçbir kimyasal kullanmadan üretebilen dünyadaki nadir ustalardan biri olan Araç, mesleğine adadığı 70 yıla yakın emeğiyle tanınıyordu.

Bergama Yeni Cami’de Son Görev

Usta zanaatkar İsmail Araç için öğle vaktinde Bergama Yeni Cami’de geniş katılımlı bir cenaze töreni düzenlendi. Törene Araç'ın ailesi ve bayrağı devralan çıraklarının yanı sıra İzmir protokolünden önemli isimler katıldı. Bergama Belediye Başkanı Tanju Çelik, İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürü Sadık Doğruer, eski Bergama belediye başkanları Hakan Koştu ve Mehmet Gönenç cenazede hazır bulunarak ustanın son yolculuğuna eşlik etti.

Cenaze namazı sırasında cami avlusu, Araç’ın mirasına tanıklık eden her kesimden insanla doldu. Kılınan namazın ardından İsmail Araç’ın cenazesi, dualar eşliğinde Bergama Mezarlığı’na götürülerek toprağa verildi. Sevenleri, tabutu başında son görevlerini yerine getirirken, zanaat dünyası "yaşayan bir kütüphaneyi" kaybetmenin burukluğunu yaşadı.

70 Yıllık Bir Miras: 1955’ten Bugüne Karatabaklık

1933 yılında Bergama’da doğan İsmail Araç, mesleki yolculuğuna 1955 yılında çırak olarak başladı. Eski bir tabakhanede geleneksel yöntemlerle debbağlık (deri tabakçılığı) sanatına adım atan Araç, zamanla bu zanaatın en zorlu dallarından biri olan karatabaklıkta uzmanlaştı. Hayvan derisini üzerine yazı yazılabilir ve resim yapılabilir bir kağıda dönüştüren parşömen üretimi, onun ellerinde hayat buldu.

Araç’ın en büyük özelliği, üretim sürecinde modern fabrikasyon yöntemlerin aksine tamamen doğal malzeme ve yöntemleri kullanmasıydı. Hiçbir kimyasal maddeye yer vermeden deriyi elleriyle işleyen usta, bu titizliği sayesinde pek çok belgesele konu oldu ve uluslararası alanda takdir topladı. 2021 yılında Türkiye Yaşayan İnsan Hazinesi Ulusal Envanteri’ne giren Araç, 11 Ocak 2022 tarihinde Ankara’da düzenlenen törenle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan "Yaşayan İnsan Hazineleri Geleceğe Aktarılan Mirasın Temsilcileri Ödülü"nü bizzat almıştı.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

İsmail Araç’ın kaybı, İzmir’in ve Bergama’nın UNESCO Dünya Mirası listesindeki yerini pekiştiren "somut olmayan kültürel mirasın" en güçlü halkalarından birinin kopması anlamına geliyor. Bergama parşömeninin dünyada hala antik yöntemlerle üretilebildiğini kanıtlayan Araç, bu kadim bilginin günümüze taşınmasındaki en büyük köprüydü. Onun ölümü, İzmir’in yerel zanaatlarının korunması ve gelecek nesillere aktarılması konusundaki hassasiyeti yeniden gündeme getirdi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Bergama Belediyesi’nin yerel kalkınma ve kültür turizmi hedefleri açısından, Araç’ın yetiştirdiği çıraklar artık bu mirasın tek temsilcileri konumunda. Bu gelişme, özellikle Bergama’nın turizm potansiyelini ve ilçedeki geleneksel el sanatları atölyelerinin değerini doğrudan etkiliyor. Bergama’nın kültürel kimliğinin bir parçası olan karatabaklık, artık İsmail Araç’ın bıraktığı yerden çırakları tarafından yaşatılmaya çalışılacak.