Basmane Çukuru Planı Kesinleşti: 84 Metre Sınırı...

Konak İsmet Kaptan Mahallesi’nde bulunan ve İzmir’in yaklaşık 30 yıldır çözüm bekleyen en büyük kentsel sorunlarından biri olan Basmane Çukuru için kritik bir karar verildi. İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin Haziran ayı olağan oturumunda, kamuoyunda tartışmalara neden olan 1039 ada 8 parseldeki yeni imar planı değişikliğine yönelik yapılan tüm itirazlar oy birliğiyle reddedildi. Bu kararla birlikte, kentin merkezinde yükselmesi planlanan yapı için belirlenen 84 metrelik yükseklik sınırı resmen korunmuş oldu.

İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar ve Bayındırlık Komisyonu tarafından hazırlanan raporlar doğrultusunda ele alınan itirazlar, meclis üyelerinin değerlendirmesine sunuldu. İtiraz edenler arasında Kültürpark Platformu, TMMOB Peyzaj Mimarları Odası İzmir Şubesi ve TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi gibi kurumlar yer aldı. Kültürpark Platformu’nun sunduğu 53 ayrı dilekçelik başvuru ve bir yurttaşın bireysel itirazı, komisyon tarafından uygun bulunmadı. Karar, kentin kalbindeki bu devasa alanın geleceğine dair hukuki ve teknik sürecin yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.

Basmane’de 84 Metre Sınırı ve Hilton Referansı

Geçtiğimiz ay askıya çıkarılan yeni plan düzenlemesi, bölgedeki yapılaşma koşullarında radikal bir değişiklik getirmişti. Daha önce "Hmax: Serbest" olarak tanımlanan, yani yükseklik sınırı bulunmayan parsel için İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun kararları doğrultusunda "Yençok: 84 metre" şartı getirildi. Bu limitin belirlenmesinde, bölgenin siluetini doğrudan etkileyen İzmir Hilton Oteli binasının yüksekliği referans alındı. Kurul, kent estetiğini korumak amacıyla yüksekliğin bu sınırı geçmemesini şart koştu.

Plan notlarına göre, yaklaşık 20 bin metrekare büyüklüğündeki parselde toplam 104 bin metrekarelik bir inşaat alanı öngörülüyor. Bu alanın kullanım dağılımı ise İzmir Büyükşehir Belediyesi ile özel mülkiyet arasında paylaştırıldı. İnşaat alanının yüzde 30’u İzmir Büyükşehir Belediyesi hizmet binası olarak ayrılırken, geri kalan yüzde 70’lik kısım turizm ve ticaret fonksiyonuyla kullanılacak. Bu düzenleme, bölgenin hem kamu hizmeti hem de ticari bir çekim merkezi haline gelmesini hedefliyor.

Yapılaşma sürecinde çevreyle uyum da ön planda tutuluyor. Plan kapsamında yapı yaklaşma mesafeleri kademeli olarak belirlendi. Buna göre; 15,80 metre yüksekliğe kadar yol cephelerinden en az 5 metre, 9 Eylül Meydanı cephesinden ise 20 metre çekme mesafesi uygulanacak. Yapı yüksekliği arttıkça bu mesafeler de genişleyecek. 24,80 metrenin üzerindeki yapılarda yol cephelerinden en az 15 metre, 9 Eylül Meydanı cephesinden ise 80 metre mesafe bırakılması zorunlu hale getirildi. Bodrum katların otopark ve sığınak olarak tasarlanması durumunda ise çekme mesafesi aranmayacak.

Mülkiyet Yapısı ve TMSF Kontrolündeki Şirketler

Basmane Çukuru olarak bilinen 20 bin 866 metrekarelik parselin mülkiyet yapısı oldukça karmaşık bir geçmişe sahip. Mevcut kayıtlara göre, alanın 2 bin 304 metrekarelik hissesi İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne ait. Geriye kalan 18 bin 565 metrekarelik dev hisse ise EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A. Ş. ile Güç Yapı İnşaat Turizm Mühendislik Gayrimenkul Yatırım Sanayi ve Ticaret A. Ş. mülkiyetinde bulunuyor. Her iki şirketin de hisselerinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) kontrolünde olması, projenin ilerleyişinde devlet kurumlarının koordinasyonunu zorunlu kılıyor.

Yeni plan hükümleri, alanda yapılacak her türlü projenin sıkı bir denetimden geçmesini şart koşuyor. Hazırlanacak tüm projeler; çevredeki tescilli yapılarla ilişkisini gösteren silüet çalışmaları, kesitler ve avan projelerle birlikte Koruma Kurulu’na sunulacak. Kurulun onayı alınmadan bölgede tek bir çivi dahi çakılamayacak. Bu durum, Basmane bölgesindeki tarihi dokunun korunması ve modern yapılaşmanın bu dokuya zarar vermemesi adına bir emniyet supabı olarak görülüyor.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

Basmane Çukuru'ndaki bu gelişme, İzmir'in tam merkezinde, Konak ve Alsancak'ın birleşme noktasında yıllardır süregelen görüntü kirliliğinin ve atıl durumun sona ermesi için atılmış en somut adımlardan biridir. Özellikle 9 Eylül Meydanı ve Kültürpark gibi kentin sembol alanlarına komşu olan bu parselin akıbeti, İzmir'in ticaret hacmini ve belediye hizmet kapasitesini doğrudan etkileyecek güce sahip. 84 metrelik sınır kararı, gökdelenler bölgesi olan Bayraklı'nın aksine, tarihi kent merkezinde daha kontrollü bir dikey yapılaşmanın tercih edildiğini gösteriyor.

Bu karar, özellikle bölgedeki esnafı ve her gün Basmane-Çankaya hattını kullanan binlerce İzmirliyi yakından ilgilendiriyor. Belediye binasının burada yükselecek olması, kamu hizmetlerine erişimi kolaylaştırırken, turizm ve ticaret alanı yatırımları bölgedeki istihdama katkı sağlayabilir. Ancak meslek odalarının itirazlarının reddedilmesi, önümüzdeki süreçte konunun yeniden yargıya taşınma ihtimalini de barındırıyor. Bu durum, Basmane'deki "kördüğümün" bir süre daha İzmir kamuoyunun gündeminde kalacağını kanıtlıyor.