Aliağa'da Gemi Sökümünde Tarih Çıktı: 17. Yüzyıl Hollanda Topu İzmir'de

Aliağa Gemi Söküm Tesisleri'ne parçalanmak üzere getirilen dev bir yolcu gemisinin restoran ve kafe bölümünde, yıllardır dekoratif bir unsur olarak kullanılan bronz topun, aslında 17. Yüzyıla ait paha biçilemez bir savaş mirası olduğu ortaya çıktı. İzmir Müze Müdürlüğü uzmanları ile Aliağa Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Bölge Amirliği ekiplerinin gemide gerçekleştirdiği titiz inceleme, denizcilik tarihini aydınlatan önemli bir keşfi İzmir'e kazandırdı.

Aliağa Gemi Sökümünde Tesadüfen Bulunan Hazinenin Detayları

Aliağa'daki söküm süreci devam ederken gelen bir ihbar, İzmir'in kültürel envanterine dünya çapında ses getirecek bir eserin eklenmesini sağladı. Geminin sosyal alanlarında sergilenen bronz gemi topu ile birlikte tam 11 adet gülle tespit edildi. Ekipler, söküm işlemlerinin eserlere zarar vermemesi için operasyonu hızlandırarak, tarihi parçaları bulundukları restorandan dikkatle söküp İzmir Müzesi Müdürlüğü'ne nakletti.

Yapılan ilk teknik incelemelerde, topun üzerinde yer alan ‘D. Admiraliteit tot Rotterdam 1634’ ibaresi dikkat çekti. Bu ifade, eserin 1634 yılında Hollanda deniz gücü bünyesindeki Rotterdam Amiralliği için döküldüğünü kanıtlıyor. Yaklaşık 306 santimetre uzunluğunda ve 50 santimetre çapındaki bu devasa topun, her biri 16 santimetre çapında olan 11 adet gülle ile birlikte kullanıldığı belirlendi. Uzmanlar, bu parçaların dönemin askeri teknolojisini ve denizcilik gücünü simgeleyen nadir örneklerden biri olduğunu vurguluyor.

Tarihi veriler, bu görkemli topun aslında Kuzey Denizi’nde batan bir savaş gemisine ait olduğunu, ancak yıllar sonra bir yolcu gemisi tarafından bulunarak dekoratif amaçla geminin iç mekanına monte edildiğini gösteriyor. Geminin sökümü için İzmir'in Aliağa ilçesine gelmesi, bu tarihi hatanın düzeltilmesine ve eserin hak ettiği müze ortamına kavuşmasına vesile oldu.

İzmir Kültür Sanat Fabrikası'nda Yeni Bir Dönem

Ele geçirilen bu eşsiz miras, İzmir'in yeni cazibe merkezi olan İzmir Kültür Sanat Fabrikası bünyesindeki "Denizden Gelen Güç Salonu"nda ziyaretçilerin ilgisine sunuldu. Eserin sergiye açılış törenine Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz ile Hollanda'nın Ankara Büyükelçisi Joep Wijnands katıldı. Bu sergi, sadece bir askeri objenin sergilenmesi değil, aynı zamanda Türkiye ve Hollanda arasındaki 400 yıllık ticari ve kültürel dostluğun bir simgesi olarak görülüyor.

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, sergi açılışında yaptığı açıklamada sürecin bilimsel boyutuna dikkat çekti. İnceciköz, "2025 yılında gemiden sökülürken bir ihbar üzerine, diplomat ve müze uzmanlarımızla bilimsel çalışmayı başlattık. Tarihi eserin menşeinin Hollanda'da olduğunu öğrendikten sonra Hollanda makamlarıyla hemen irtibata geçtik. 1970 UNESCO sözleşmesi kapsamında, Türkiye Cumhuriyeti Devleti olarak hem kendi eserlerimizin yurt dışından getirilmesi misyonumuz hem de başka bir ülkenin eserini ilgili ülkeye verme misyonumuz var" dedi.

Bakan Mehmet Nuri Ersoy'un kaçakçılıkla mücadele vizyonu doğrultusunda hareket ettiklerini belirten İnceciköz, Dışişleri Bakanlığı ve devletin diğer birimlerinin koordinasyonuyla Hollanda tarafıyla mutabakata varıldığını ifade etti. İnceciköz, "Nihayetinde ülkemizde sergilenmesinin özellikle karşılıklı iki ülkenin dostluğu ve iş birliği açısından önemli olduğunu vurgulayarak görüşlerini ilettiler. Türkiye-Hollanda ilişkilerinin kültür alanında da bu noktaya gelmiş olması oldukça sevindirici" sözleriyle iş birliğinin önemini vurguladı.

İzmir İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu gelişme, İzmir'in sadece bir liman kenti değil, aynı zamanda dünya denizcilik tarihinin korunduğu bir merkez olma kimliğini pekiştiriyor. Aliağa gemi söküm tesislerinin bu tür tarihi varlıkların tespiti konusunda ne kadar kritik bir nokta olduğu bir kez daha kanıtlanmış oldu. Hollanda'nın Ankara Büyükelçisi Joep Wijnands'ın "Topun burada, İzmir'de emin ellerde olduğunu biliyorum" ifadesi, kentin müzecilik kalitesine duyulan uluslararası güveni simgeliyor.

Kuzey Denizi'nin sularından çıkıp bir yolcu gemisinin kafe duvarlarını süsleyen, ardından Aliağa'da sökülmeyi beklerken kurtarılan bu top, artık Alsancak'taki eski Tekel fabrikasının dönüştürülmesiyle kurulan İzmir Kültür Sanat Fabrikası'nın en değerli parçalarından biri. Bu durum, özellikle İzmir'deki tarih meraklıları, üniversite öğrencileri ve kenti ziyaret eden yabancı turistler için yeni bir odak noktası oluşturuyor. Alsancak ve çevresindeki turizm hareketliliğinin, bu tür benzersiz ve hikayesi olan eserlerle daha da artması bekleniyor.